ΜήνυμαΒιογραφικόΦωτογραφικό ΥλικόΗλεκτρονικά ΒιβλίαΕκδόσειςΆρθρα - ΜελέτεςΟμιλίεςΝτοκουμένταΙστορικάΝΕ ΓράμματαΣύνδεσμοιΕπικοινωνία

ΜΙΑ ΕΚΘΕΣΗ ΜΕ ΤΑ ΚΛΕΙΔΙΑ ΣΕ ΠΑΚΕΤΟ!

Λάρκος Λάρκου

Εξαιτίας της στασιμότητας στο κυπριακό, αυτή η Έκθεση του ΓΓ του ΟΗΕ για το κυπριακό που δόθηκε στα μέλη του ΣΑ στις 15 Ιουνίου αποκτά εξαιρετικό ενδιαφέρον. Ο Α. Γκουτέρες επισκοπεί τις εξελίξεις που έλαβαν χώρα, ή όχι, από την κατάρρευση των συνομιλιών στο Κρανς Μοντάνα στις 7 Ιουλίου 2017 μέχρι σήμερα. Ο Α. Ζουπανιώτης παραθέτει τα κύρια σημαία της Έκθεσης σε ρεπορτάζ στο ΚΥΠΕ στις 15 Ιουνίου και τις παρουσιάζω μαζί με σύντομα σχόλια σε 20 σημεία:

Α. Η μπάλα παραμένει στα πόδια των δύο ηγετών, όπως την καθόρισε σε προηγούμενες παρεμβάσεις του: Έγραψε: «ο ίδιος εξέφραζε τη βούληση των Ηνωμένων Εθνών να στηρίξουν τη διαδικασία εάν και όταν οι ηγέτες θα ήταν έτοιμοι να ξαναρχίσουν ουσιαστικές συνομιλίες με την απαιτούμενη πολιτική βούληση».

Β. Για τις απόψεις του Προέδρου της Δημοκρατίας Ν. Αναστασιάδη γράφει: «ο κ. Αναστασιάδης επιβεβαίωσε επανειλημμένα τη δηλωμένη θέση του ότι είναι έτοιμος να διαπραγματευτεί με βάση το πλαίσιο που υπέβαλα στο Κρανς Μοντάνα, υπό την προϋπόθεση της καλής προετοιμασίας για ενδεχόμενη επανάληψη της Διάσκεψης για την Κύπρο, μεταξύ άλλων μέσω διπλωματίας του πήγαινε-έλα (shuttle diplomacy). Διευκρίνισε, ωστόσο, ότι δεν θα μπορούσαν να γίνουν διαπραγματεύσεις ενώ θα συνεχίζονται "τουρκικές προκλήσεις" στην Αποκλειστική Οικονομική Ζώνη της Κύπρου».

Γ. Για τις θέσεις του Μ.  Ακιντζί αναφέρει ότι «επιβεβαίωσε επίσης τη δέσμευσή του στο πλαίσιο των έξι σημείων που εισήγαγα στο Κράνς Μοντάνα για την επίλυση των βασικών εκκρεμών ζητημάτων σε ένα στρατηγικό πακέτο. Ανέφερε, ωστόσο, ότι δεν θα συμμετάσχει σε διαπραγματεύσεις "ανοικτού τέλους". Δήλωσε έτοιμος να συμμετάσχει σε "χρονικά δεσμευμένες, καλά δομημένες και προσανατολισμένες σε αποτελέσματα συνομιλίες».

Δ. Για την Τουρκία αναφέρει ότι «εξέφρασε αμφιβολίες ως προς τη δυνατότητα επίτευξης λύσης με βάση τις καθορισμένες παραμέτρους, δεδομένων των αποτελεσμάτων του Crans-Montana και των αποτυχιών του παρελθόντος. Η Τουρκία επανέλαβε ωστόσο την υποστήριξή της για μια "βιώσιμη διευθέτηση" του Κυπριακού».

Ε. Για την Ελλάδα γράφει ότι «επανέλαβε τη δέσμευσή της να βρεθεί μια δίκαιη και μόνιμη λύση στο κυπριακό πρόβλημα με βάση τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών και το πλαίσιο που έθεσα στο Κρανς Μοντάνα».

Στ. Για τη Βρετανία αναφέρει ότι «τόνισε την ισχυρή του υποστήριξη για μια συνολική διευθέτηση και την ετοιμότητά του να συμβάλει στην επίτευξη αυτού του στόχου».

Ζ. Για την άτυπη συνάντηση της 16ης Απριλίου 2018, ο ΓΓ αναφέρει ότι στο τέλος της «οι ηγέτες επιβεβαίωσαν ότι παρέμειναν σε αδιέξοδο. Παρ `όλα αυτά, αναγνωρίστηκε ότι η συνάντηση ήταν σημαντική και αναγκαία μετά από σχεδόν 10 μήνες χωρίς άμεση επαφή μεταξύ των ηγετών. Όπως αναφέρθηκε στη δήλωση της αναπληρώτριας Ειδικού Συμβούλου μετά τη συνάντηση, οι ηγέτες είχαν μια ειλικρινή και ανοιχτή ανταλλαγή απόψεων κατά τη διάρκεια μιας διάρκειας δύο ωρών  τετ-α-τετ συζήτησης».

Η. Στη συνέχεια παραθέτει τις αντιδράσεις των δύο ηγετών μετά το δείπνο της 16ης Απριλίου:

«Στις 30 Απριλίου 2018, ο κ. Ακιντζί έκανε δημόσια δήλωση με την οποία είπε: «Αν η ελληνοκυπριακή πλευρά είναι έτοιμη να δεχτεί το πλαίσιο Γκουτέρες όπως παρουσιάστηκε, χωρίς αλλοιώσεις, ας το κηρύξουμε ως μια στρατηγική συμφωνία πακέτο». Ο κ. Ακιντζί  πρόσθεσε ότι, ανακοινώνοντάς το ως στρατηγική συμφωνία, οι διαπραγματεύσεις θα έχουν νόημα, καθώς θα πραγματοποιηθούν με στόχο την κάλυψη των κενών στο πλαίσιο της στρατηγικής συμφωνίας».

Ο κ. Αναστασιάδης εξέδωσε γραπτή δήλωση, στις 2 Μαΐου 2018, στην οποία απάντησε ότι «αν ο κ. Ακιντζί αποδέχτηκε το πλαίσιο του κ. Guterres, "όπως παρουσιάστηκε στις πλευρές στις 4 Ιουλίου 2017, αυτό είναι μία θετική εξέλιξη". Κάλεσε τον κ. Ακιντζί και «πρωτίστως την Τουρκία» να «διευκρινίσουν εάν αποδέχονται» συγκεκριμένες πρόνοιες του πλαισίου που αφορούν στην ασφάλεια και τις εγγυήσεις και τα ξένα στρατεύματα».

Έτσι σημειώνει ότι «αυτές οι δηλώσεις – υπογραμμίζει η έκθεση του ΓΓ - οδήγησαν σε περαιτέρω δημόσια ανταλλαγή δηλώσεων μεταξύ των πλευρών που υπονοούσε ότι οι ηγέτες είχαν αποκλίνουσες ερμηνείες ορισμένων πτυχών του πλαισίου».

Θ. Ο ΓΓ του ΟΗΕ πάει ένα βήμα πιο κάτω λέγοντας δημόσια ότι «οι διαβουλεύσεις που σκοπεύω να ξεκινήσω μέσω ανώτερου αξιωματούχου του ΟΗΕ τις ερχόμενες εβδομάδες θα παράσχουν μια ευκαιρία για τις πλευρές να διασαφηνίσουν επισήμως το πού βρίσκονται σε αυτό το θέμα».

Ι. Τι μπορεί να γίνει για να αλλάξει η κατάσταση; Ο ΓΓ στην παράγραφο 25 των παρατηρήσεών του, επαναλαμβάνει αναφορά της προηγούμενης έκθεσης, τονίζοντας ότι «πιστεύει ακράδαντα πως για να είναι επιτυχής μια διαδικασία τόσο περίπλοκη και πολιτικά ευαίσθητη, πρέπει να ακολουθηθεί μια ισορροπημένη και ολοκληρωμένη προσέγγιση- πακέτο για συγκεκριμένα ζητήματα - κλειδιά.

ΙΑ. Εξηγεί τη βάση των συνομιλιών την οποία θεωρεί ως την πιο κατάλληλη. Γράφει:

«Σε περίπτωση που οι πλευρές αποφασίσουν από κοινού να επαναλάβουν τις συνομιλίες, το πλαίσιο των έξι σημείων που εισήγαγα στο Crans-Montana στις 30 Ιουνίου 2017 θα μπορούσε να αποτελέσει τη βάση για διαπραγματεύσεις με στόχο την επίτευξη στρατηγικής συμφωνίας και την προετοιμασία της συνολικής διευθέτησης. Το πλαίσιο περιελάμβανε στοιχεία σχετικά με το εδαφικό, την πολιτική ισότητα, το περιουσιακό, την ισότιμη μεταχείριση, την ασφάλεια και τις εγγυήσεις».

ΙΒ. Η μέθοδος της διασταυρούμενης διαπραγμάτευσης παραμένει η πιο χρήσιμη. Γι' αυτό ο ΓΓ του ΟΗΕ γράφει ότι:

«το πρότεινα σε μια προσπάθεια να βοηθήσω τα μέρη να επιλύσουν τα υπόλοιπα βασικά εκκρεμή ζητήματα αλληλοεξαρτώμενα και να ξεπεράσουν την πρόκληση της διαπραγμάτευσης σε όλα τα κεφάλαια».

ΙΓ. Σε σχέση με τα ενεργειακά αναφέρει ότι οι εντάσεις άρχισαν να κλιμακώνονται στις αρχές του 2018. Σημειώνει ότι «το σημαντικότερο, στις 9 Φεβρουαρίου 2018, η ιταλική ενεργειακή εταιρεία ENI παρεμποδίστηκε να έχει πρόσβαση σε προγραμματισμένη περιοχή γεώτρησης στην αποκλειστική οικονομική ζώνη της Κύπρου από τουρκικά πολεμικά πλοία. Στα μέσα Μαρτίου, η πλωτή πλατφόρμα της ENI αναχώρησε από την Ανατολική Μεσόγειο...».

ΙΔ. Εξηγεί τη θέση του στο ειδικό αυτό ζήτημα γύρω από τα ενεργειακά:

«Επαναλαμβάνω ότι οι φυσικοί πόροι που βρίσκονται μέσα και γύρω από την Κύπρο θα πρέπει να ωφελήσουν και τις δύο κοινότητες και θα πρέπει να αποτελέσουν ισχυρό κίνητρο για την εξεύρεση μιας βιώσιμης λύσης στο κυπριακό πρόβλημα. Υπενθυμίζω ότι οι ηγέτες συμφώνησαν προηγουμένως στις διαπραγματεύσεις τους ότι οι φυσικοί πόροι σε μια ενοποιημένη Κύπρο θα ανήκουν στην αρμοδιότητα της μελλοντικής ομοσπονδιακής κυβέρνησης. Εν όψει των νέων γύρων διερευνητικών γεωτρήσεων που αναμένεται να πραγματοποιηθούν πριν από το τέλος του έτους, παροτρύνω σε αυτοσυγκράτηση και επαναλαμβάνω την έκκλησή μου για ειρηνική επίλυση των διαφορών και για να καταβληθούν σοβαρές προσπάθειες για την αποφυγή περαιτέρω κλιμάκωσης και εξάλειψης των εντάσεων».

ΙΕ. Πολύ σημαντική σημείωση καθώς ο Α. Γκουτέρες υπογραμμίζει και τα εξής:

«Στην έκθεση γίνεται ειδική μνεία στην εμπιστευτικότητα των διαπραγματεύσεων, όπου προτρέπει τους ηγέτες να σκεφτούν μηχανισμούς με τους οποίους, σε πιθανές επαναληπτικές διαπραγματεύσεις, θα μπορούσαν να διατηρήσουν την εμπιστευτικότητά τους, ενώ παράλληλα θα ασχολούνταν με την ενημέρωση του κοινού και θα παρέχουν πληροφορίες μέσω των οποίων και οι δύο πλευρές θα προετοιμάζουν τις κοινότητές τους αναλόγως και εγκαίρως».

ΙΣτ. Ο ΓΓ σημειώνει στις παρατηρήσεις του ότι «με δεδομένες τις σημαντικές ελπίδες και προσδοκίες που προέκυψαν κατά τη φάση των διαπραγματεύσεων για το 2015-2017, η συνεχιζόμενη απουσία διαλόγου σχεδόν ένα χρόνο μετά το Crans-Montana και οι αβέβαιες προοπτικές για το μέλλον αποτελούν σοβαρό λόγο ανησυχίας πολλών Κυπρίων και της διεθνούς κοινότητας. Ενώ επισημαίνεται ο επιτακτικός χαρακτήρας της λύσης εντός των παραμέτρων των Ηνωμένων Εθνών και της αξιοποίησης του έργου που έχει επιτευχθεί στις συνομιλίες μέχρι σήμερα».

ΙΖ. Ο ΓΓ του ΟΗΕ δηλώνει «πεπεισμένος ότι μια συνολική διευθέτηση θα αποφέρει σημαντικά οφέλη και ευκαιρίες και στις δύο κοινότητες του νησιού και θα συμβάλει στη συνολική ειρήνη και σταθερότητα στην περιοχή. Σε στρατηγικό και πολιτικό επίπεδο, μια διευθέτηση θα βοηθούσε στην αποκατάσταση δεκαετιών διαίρεσης και δυσπιστίας, θα μετριάσει τις εντάσεις που θα μπορούσαν να κλιμακωθούν και θα βοηθούσε στην καλλιέργεια σχέσεων γειτονίας μεταξύ παραδοσιακά αντιπάλων χωρών στην ανατολική Μεσόγειο».

ΙΗ. Η έκθεση καταλήγει με παραινέσεις προς τους δύο ηγέτες, τις εγγυήτριες δυνάμεις, την ΕΕ και το ΣΑ.

1. «Το μέλλον του νησιού είναι ευθύνη όλων των Κυπρίων, αλλά οι ηγέτες φέρουν την πρωταρχική ευθύνη για τις διαπραγματεύσεις. Αν συμφωνήσουν από κοινού να ξαναρχίσουν συνομιλίες με σκοπό να συμφωνήσουν σε μια συνολική διευθέτηση, οι ηγέτες θα πρέπει να επιδείξουν την ισχυρότερη πολιτική δέσμευση, θάρρος και αποφασιστικότητα».

2. «Θα χρειαστεί επίσης να επανέλθουν στην αίσθηση του επείγοντος, να αντιμετωπίσουν τη διάβρωση της εμπιστοσύνης και να δώσουν ισχυρές και αδιαμφισβήτητες ενδείξεις πολιτικής βούλησης».

3. «Για να μπορέσουν να συνάψουν μια αμοιβαία επωφελή συμφωνία, θα χρειαστεί να εμπλέξουν τις κοινότητές τους και να εξηγήσουν τα οφέλη της λύσης, καθώς και τη σημασία του συμβιβασμού και στις δύο πλευρές».
 
4. Ο Α. Γκουτέρες «προτρέπει τις εγγυήτριες δυνάμεις να αναλάβουν το ρόλο τους και να εμπλακούν αποφασιστικά και εποικοδομητικά».

ΙΘ. Ειδική βαρύτητα έχει η έκκλησή του ΓΓ «προς το Συμβούλιο Ασφαλείας και όλους τους φίλους της Κύπρου, και ιδιαίτερα την Ευρωπαϊκή Ένωση, ότι «θα χρειαστεί να αυξήσουν την υποστήριξη και την ενθάρρυνσή τους στους ηγέτες και όλα τα ενδιαφερόμενα μέρη. Θα χρειαστεί να συνεχίσουν να μιλούν με σαφήνεια και με μία φωνή σχετικά με τις ευκαιρίες και τα οφέλη μιας συνολικής διευθέτησης, αλλά επίσης, και αναμφισβήτητα, σχετικά με τους κινδύνους και το κόστος του status quo ή της διολίσθησης από τα όσα ήδη έχουν κερδηθεί».

Κ. Η σημαντικότερη παράγραφος αφορά τις εκτιμήσεις του ΓΓ του ΟΗΕ για πιθανές μελλοντικές εξελίξεις. Γράφει:

«Πιστεύω ότι εξακολουθεί να υπάρχει περιθώριο για τις πλευρές να ενεργήσουν με υπευθυνότητα και αποφασιστικότητα, προκειμένου να καταγράψουν μια κοινή πορεία για το νησί. Κατά την προσεχή περίοδο, σκοπεύω να στείλω ανώτερο αξιωματούχο των Ηνωμένων Εθνών για να διεξάγει εμπεριστατωμένες διαβουλεύσεις με τα μέρη. Οι διαβουλεύσεις θα παράσχουν ένα πιο επίσημο, δομημένο και λεπτομερή δίαυλο για τα μέρη να μεταφέρουν στα Ηνωμένα Έθνη τα αποτελέσματα του προβληματισμού τους μετά το Κρανς Μοντανά και να βοηθήσουν να καθοριστεί εάν οι συνθήκες έχουν ή δεν έχουν ωριμάσει σε αυτό το στάδιο για μια ουσιαστική διαδικασία. Ενθαρρύνω τα μέρη να αναγνωρίσουν τη σημασία αυτής της άσκησης και να αξιοποιήσουν την ευκαιρία ανάλογα».
 
Η τελευταία παράγραφος συνιστά μιαν ουσιώδη πρόκληση για την κυπριακή ηγεσία. Γράφει ο ΓΓ ότι «σκοπεύω να στείλω ανώτερο αξιωματούχο των Ηνωμένων Εθνών για να διεξάγει εμπεριστατωμένες διαβουλεύσεις με τα μέρη». Σημειώνει ότι χρειάζεται «υπευθυνότητα και αποφασιστικότητα».

Ζητά όπως «τα μέρη να αναγνωρίσουν τη σημασία αυτής της άσκησης και να αξιοποιήσουν την ευκαιρία ανάλογα».

Από τι εξαρτάται η επιτυχίας μιας τέτοιας αποστολής;

Καταγράφει τις προϋποθέσεις: «οι ηγέτες θα χρειαστεί να επανέλθουν στην αίσθηση του επείγοντος, να αντιμετωπίσουν τη διάβρωση της εμπιστοσύνης και να δώσουν ισχυρές και αδιαμφισβήτητες ενδείξεις πολιτικής βούλησης».


AmazingCounters.com