Από τον Καναδά…Θουκυδίδης

Η ομιλία του πρωθυπουργού του Καναδά Μαρκ Κάρνει στο Νταβός έτυχε (δικαίως) εξαιρετικά μεγάλης προβολής. Λόγος ουσιαστικός, εμπνευσμένος, περιγράφει τη νέα τάξη πραγμάτων κατα τρόπο ευφυή/άρα και ρεαλιστικό. Τρία μέρη της ομιλίας του διασυνδέονται με την Κύπρο- πιο χρήσιμα στη δική μας κατάσταση πραγμάτων

ΜΚ: «Φαίνεται πως κάθε μέρα μας υπενθυμίζεται ότι ζούμε σε μια εποχή ανταγωνισμού μεταξύ μεγάλων δυνάμεων — ότι η διεθνής τάξη που βασίζεται σε κανόνες φθίνει, ότι οι ισχυροί κάνουν ό,τι μπορούν και οι αδύναμοι υφίστανται ό,τι πρέπει. Και αυτό το απόφθεγμα του Θουκυδίδη παρουσιάζεται ως αναπόφευκτο, ως η φυσική λογική των διεθνών σχέσεων που επανεμφανίζεται».

Στα χρόνια που περιγράφει ο Μ. Κάρνει, η διεθνής τάξη «με κανόνες», έφερε ορισμένα ψηφίσματα για το κυπριακό. Ταυτόχρονα, συνέβαλε στην ανάπτυξη της κουλτούρας πως για κάθε περιπλοκή, «ας προσφύγουμε στη ΓΣ ή στο ΣΑ των ΗΕ», αποστολές στην ΝΥ, ψήφισμα- πόσοι υπέρ, πόσοι εναντίον, αποχές, σκληρό ψήφισμα, μαλακό, επανάληψη του περσινού κλπ. Η κουλτούρα της προσφυγής στα ΗΕ, ανάπτυξε και την κουλτούρα της ψευδαίσθησης, ότι, έτσι αρκεί, ότι, έτσι, χωρίς μεγάλες αποφάσεις, «κερδίζωμεν έδαφος», κατά την προσφιλή ατάκα του Σ. Κυπριανού. Σήμερα «επανεμφανίζεται» με τον πιο κυνικό τρόπο το απόφθεγμα του Θουκυδίδη, ως η φυσική λογική των διεθνών σχέσεων». Τα παραδείγματα ως το απόφθεγμα Θουκυδίδη υπαγορεύει, είναι αρκετά δίπλα μας (Γάζα), αρκετά γύρω μας, (Ουκρανία), και αρκετά μακριά μας, (Γροιλανδία).

ΜΚ: «Ο Χάβελ ονόμασε αυτή την κατάσταση «ζωή μέσα στο ψέμα»/συμμετοχή απλών ανθρώπων σε τελετουργίες που κατά βάθος γνωρίζουν πως είναι ψευδείς. Η δύναμη του συστήματος δεν πηγάζει από την αλήθεια του, αλλά από την προθυμία όλων να συμπεριφέρονται σαν να ήταν αληθινό».

Αρκετοί στη νήσο συγχύζουν την «αστάθεια» με την «σταθερότητα». Ή «η δύναμη του συστήματος» να πείθει τους απλούς ανθρώπους ότι το παρόν status quo έχει απεριόριστη ισχύ. Έτσι «η ζωή μέσα στο ψέμα», έγινε εν μέρει προτιμότερη από την επιλογή της ένταξης στη ζώνη της σταθερότητας. «Η ζωή μέσα στο ψέμα» έχει απήχηση, καλλιεργείται, εκφέρεται ως «αγέρωχη ρητορία»/από ιδιοτέλεια, όμως, το «μέσα στο ψέμα».

ΜΚ: «Γνωρίζαμε ότι η αφήγηση της διεθνούς τάξης που βασίζεται σε κανόνες ήταν εν μέρει ψευδής: το διεθνές δίκαιο επιβαλλόταν με διαφορετική αυστηρότητα, ανάλογα με το ποιος ήταν ο κατηγορούμενος ή το θύμα. Αυτή η μυθοπλασία ήταν χρήσιμη. Σε μεγάλο βαθμό, αποφεύγαμε να επισημάνουμε το χάσμα ανάμεσα στη ρητορική και την πραγματικότητα. Αυτή η συμφωνία δεν λειτουργεί πλέον. Ας είμαι σαφής. Βρισκόμαστε στη μέση μιας ρήξης, όχι μιας μετάβασης…» (Μετάφραση: A. Καραμπάτσος, AI)

Η «μυθοπλασία» ήταν χρήσιμη. Η Ε/Κ προνομιούχα τάξη, θεωρεί ότι η «συμπιεσμένη» ανάπτυξη στο 60% της νήσου είναι ανθεκτική, δεν έχει λάθος. Ότι η ανάπτυξη χωρίς κανόνες,  χωρίς νέους ορίζοντες, είναι κάτι που θα κρατά για πάντα, γιατί ως η περιούσιος νήσος, «όλα τα ελέγχει». Ωστόσο, το «χάσμα ανάμεσα στη ρητορική και την πραγματικότητα» συνιστά την πιο μεγάλη Ε/Κ αντίφαση. «Βρισκόμαστε στη μέση μιας ρήξης», λέει ο ΜΚ. Κατά συνέπεια, δεν είναι καθόλου βέβαιον ότι τα ΗΕ τέλος του χρόνου, με βάση τις συμπεριφορές Τραμπ, θα είναι σε θέση να εκλέξουν νέον ΓΓ. Ή, αν τα ΗΕ, θα έχουν τη δυνατότητα, να ηγηθούν ξανά μιας πρωτοβουλίας για το κυπριακό, μετά την αποχώρηση Γκουτέρες. Η «μυθοπλασία» που δεν καθοδηγείται στην ώρα της σε μιαν πολιτική ερμηνεία/και διεκδίκηση, κινδυνεύει σε γενικό εκτροχιασμό…

Στην ίδια ακριβώς «στιγμή», στην ομιλία του ο Ν. Χριστοδουλίδης στο Ευρωκοινοβούλιο σημείωσε ότι «γνωρίζουμε ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση διαθέτει όλα τα εργαλεία για τη λύση του Κυπριακού». Η αντίληψη ότι μόνο οι άλλοι έχουν «εργαλεία», ή ότι μόνο οι άλλοι κρατούν «κλειδιά», είναι πολύ Ε/Κ. Στην πολιτική αρένα, όμως, κανένα εργαλείο δεν δουλεύει, έτσι, αυτόματα. Υπάρχουν, συμφέροντα, ικανότητες, συσχετισμοί. Ο ικανός πολιτικός τα αξιολογεί, σχηματίζει τα κατάλληλα επιχειρήματα, τα αντιμετωπίζει, ο πολιτικός που αδιαφορεί για το μέλλον του νησιού, αναζητά προσχήματα και εκπαιδεύει την κοινή γνώμη πάνω σε αυτά. Παράδειγμα 1ον, Η Ε/Κ ηγεσία αποφεύγει να θέσει σε επίπεδο Ευρωπαϊκού Συμβουλίου πτυχές του κυπριακού που το αφορούν (συνθήκες ασφάλειας για ένα κράτος-μέλος). Παράδειγμα 2ον:  Μη πρόσκληση στην επίσημη τελετή στη Λευκωσια για την ανάληψη της προεδρίας του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, του ηγέτη της κοινότητας με τον οποίο ο Ν. Χριστοδουλίδης δηλώνει ότι επιδιώκει συνομιλίες για επίλυση. Αυτό, δεν είναι μια αθώα παράλειψη, λέει  από μόνη της πολύ περισσότερα από τις καθημερινές, τυποποιημένες δηλώσεις του. Όταν το άμεσα ενδιαφερόμενο μέρος δεν εννοεί αυτά που λέει, κανένας άλλος δεν θα υποκαταστήσει τις ευθύνες του. Η στρατηγική της περιχαράκωσης, ταυτίζεται (και) με τη διαρκή μεταφορά της ευθύνης από τους εκλεγμένους ηγέτες στους «άλλους» με τα κλειδιά. Κατά συνέπεια, εφόσον οι άλλοι τα κρατούν, εμείς δεν έχουμε ευθύνη, αρκεί να «υπαγορεύουμε» στους άλλους ευθύνες που δεν θέλουμε να αναλάβουμε!

Λάρκος Λάρκου