Η αμήχανη διπλωματία

Στη διαδρομή του ζητήματος «Ιράν, πυρηνικό πρόγραμμα», συγκρούονται δύο τύποι διπλωματίας:  η μετριοπαθής (εξελικτική) και η αδιάλλακτη (κυριαρχική) Κύριος εκφραστής της πρώτης, ο Μ. Ομπάμα. Έτσι, υπερασπίζεται το συμβιβασμό της 14ης Ιουλίου 2015 για το πυρηνικό προγράμμα του Ιράν/ειρηνική χρήση: «Ένα Ιράν που διαθέτει πυρηνικά όπλα είναι μακράν πιο επικίνδυνο για το Ισραήλ, την Αμερική και τον κόσμο σε σχέση με ένα Ιράν που επωφελείται από την άρση των κυρώσεων. Αναγνωρίζω πως ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Νετανιάχου διαφωνεί κάθετα και δεν αμφιβάλλω για την ειλικρίνειά του. Πιστεύω όμως πως κάνει λάθος», (Πηγή: 5/8/15 Euronews). Η Κάθριν Άστον, Επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Διπλωματίας, ανακοινώνει την συμφωνία  της 14ης Ιουλίου 2015  έχοντας εξ αριστερών και εκ δεξιών της, τους έξι ΥΠΕΞ (ΗΠΑ, Ρωσία, Κίνα, ΜΒ, Γαλλία, Γερμανία) που συμμετείχαν στις διαπραγματεύσεις: «Προσπαθήσαμε να ανταποκριθούμε στις ανησυχίες της διεθνούς κοινότητας και να το κάνουμε με σεβασμό προς την κυβέρνηση και το λαό του Ιράν», (πηγή: 24/11/23 fortunegreece.com)

Το γκάλοπ δικαιώνει τον «εξελικτικό» τύπο διπλωματίας: «Σύμφωνα με δημοσκόπηση του IranPoll.com για το Πανεπιστήμιο του Μέριλαντ, οι τρεις στους τέσσερις Ιρανούς υποστηρίζουν τη συμφωνία και πιστώνουν την επίτευξή της στον πρόεδρο Χασάν Ροχάνι. Η συμφωνία ισχυροποίησε τον Ροχάνι καθώς το 89% των Ιρανών εκφράζεται σήμερα θετικά για τον πρόεδρο/ ξεπάγωμα περιουσιακών στοιχείων στο εξωτερικό, υψηλότερες πωλήσεις πετρελαίου και αύξηση ξένων επενδύσεων. Για να βελτιώσει άμεσα την ζωή των Ιρανών». Στη συνέχεια: πρεσβεία της Μ. Βρετανίας στην Τεχεράνη και αντίστοιχα του Ιράν στο Λονδίνο, ώθηση στις εμπορικές και στρατιωτικές συναλλαγές με τη Μόσχα, επίσκεψη του Γερμανού Αντικαγκελάριου Γκάμπριελ στην Τεχεράνη, επαφές Λ. Φαμπιούς, δίαυλοι επικοινωνίας με τις ΗΠΑ στην αντιμετώπιση του ISIL», (Περισσότερα: https://larkoslarkou.org.cy/iran-o-rochani-sta-ypsi/

Επικεφαλής του δεύτερου τύπου διπλωματίας ο Β. Νετανιάχου. Το είδος και το βάθος της σύγκρουσης Ομπάμα-Νετανιάχου.

Μ. Ομπάμα: εποπτεία του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν για ειρηνική χρήση από τον Διεθνή Οργανισμό Ατομικής Ενέργειας. Άρση των κυρώσεων, εκ νέου επιβολή τους, αν ο Οργανισμός διαπιστώσει παραβίαση της συμφωνίας. Το Ιράν πίσω στη διεθνή ζωή- «ένα Ιράν που επωφελείται από την άρση των κυρώσεων»

Β. Νετανιάχου: να καταστραφεί ολοσχερώς το πυρηνικό πρόγραμμα Ιράν, άρα καθολική απόρριψη της συμφωνίας του ΄15. Ο Β. Νετανιάχου πήρε πρόσκληση από τους Ρεπουπλικάνους, μίλησε στο Κογκρέσσο κατά της συμφωνίας. Στην ομιλία του, δεν παρέστησαν Ομπάμα, Μπάιντεν, Κέρι!

Ύστερα ήρθε ο τυφώνας Τραμπ. Στην πρώτη του θητεία ακύρωσε την συμφωνία της 14ης /7/2015 και ουσιαστικά «επανέφερε» στην εξουσία τους σκληροπυρηνικούς του Ιράν. Ο Ν. Τραμπ διαγράφει την «εξελικτική διπλωματία» Ομπάμα, βλέπει τις εξελίξεις με τα «μάτια» του Νετανιάχου και επιχειρεί κατά Ιράν με τον τρόπο που βλέπουμε. Ο Μ. Ομπάμα έδωσε ώθηση στην «εξελιγκτική διπωματία», ώθηση στον πρόεδρο Ροχάνι, ώστε η μεταρρυθμιστική ηγεσία του να αποκτήσει περισσότερή ισχύ απέναντι στο φανατικό ιερατείο/ξεπάγωμα κεφαλαίων, επενδύσεις, εξαγωγές, ανάπτυξη. Ο Ν. Τραμπ, ως ακόλουθος Νετανιάχου, δεν ενδιαφέρεται γι’ αυτά. Ο παλιός (ρεπουπλικάνος) ΥΠΕΞ Τ. Μπέικερ άσκησε «προληπτική» κριτική στον Β. Νετανιάχου: «Δεν καταλαβαίνετε από αποχρώσεις!». Όταν η μετριοπαθής (εξελικτική) διπλωματία χάνει έδαφος, η αδιάλλακτη (κυριαρχική) «καθοδηγεί» τον φαύλο κύκλο των αδιεξόδων!

Στη νήσο, η ανησυχία παντού, τα ερωτήματα: «θα ππέσουν πύραυλοι στο Ακρωτήρι ή αλλού;».  Ακόμα μια φορά βλέπουμε ότι η νήσος, όχι μόνο δεν είναι «πυλώνας σταθερότητας», αλλά βρίσκεται στην περιοχή της πιο επικίνδυνης αστάθειας στον πλανήτη, την έκταση της οποίας δεν μπορεί κανένας να προβλέψει ή να εκτιμήσει. Πώς και πότε και σε ποια κατάσταση θα κλείσει η πολεμική σύγκρουση; Δεν ευθύνεται γι’ αυτό η γεωγραφία μας, αυτό αφορά την πολιτική μας κατάσταση. Η μεγαλη εικόνα, ομιλεί αφ’εαυτής: η ασφάλεια ήταν και παραμένει η κύρια επιδίωξη κάθε χώρας, η υπεράσπισή της με συμμαχίες ή συνέργειες,  η αποφυγή των κινδύνων, η αποκατάσταση της ακεραιότητάς της, με πολιτικές που καθοδηγούνται από τα δικά της κυρίαρχα συμφέροντα. Η έννοια της «ασφάλειας» παίρνει διάφορες μορφές ανάλογα με την περίπτωση-Γροιλανδία, Ταϊβάν, Ιρλανδία, Ιορδανία κλπ. Η Κύπρος  με άλυτο το κυπριακό (κατοχή, «τρύπια» χωριστική γραμμή, «αβέβαιες» θαλάσσιες ζώνες) παραμένει διπλά εκτεθειμένη σε κάθε ανατροπή συσχετισμών  ή σε γεωπολιτικές δονήσεις. Η φράση «η Κύπρος, πυλώνας σταθερότητας» είναι μία επινόηση. Η αστάθεια, ο φόβος, τα ερωτήματα κατέκλυσαν την νήσο.  Λοιπόν, είμαστε καταδικασμένοι να είμαστε έτσι εις το διηνεκές; Βέβαια, δεν πατάς ένα κουμπί και έχεις τις λύσεις. Συνομιλείς με όλους τους βασικούς παίκτες με στόχο να στήσεις μομέντουμ συνολικής επίλυσης με βάση (και) τα «Έξι Σημεία Γκουτέρες. Ο Ειδικός Σύμβουλος του ΓΓ Έσπεν Μπαρθ Έιντε στις 22 Ιουλίου 2017 στο ΚΥΠΕ: «Άμεσος τερματισμός των επεμβατικών δικαιωμάτων  με την έναρξη της ισχύος – αλλά, φυσικά, μόνο εάν (τα μέρη) συμφωνήσουν με το υπόλοιπο του τελικού πακέτου». Ο ΓΓ Α. Γκουτέρες αφού πρώτα μίλησε με τα ενδιαφερόμενα μέρη στο Κραν Μοντάνα, κατέγραψε (30/6/17) την πρότασή του για τους Έξι Πυλώνες της επίλυσης. Σημείο 1, Νέο Σύστημα Ασφάλειας:  «Νομίζω ότι θα πρέπει να ξεκινήσουμε να αναγνωρίζουμε ότι χρειαζόμαστε ένα καινούριο σύστημα εγγυήσεων, όχι την συνέχιση του παλιού. Πιστεύω ότι χρειαζόμαστε τον τερματισμό του μονομερούς επεμβατικού δικαιώματος και της Συνθήκης Εγγυήσεως. Αυτή πρέπει να αντικατασταθεί από ένα στιβαρό σύστημα διασφαλίσεων: το οποίο να είναι πολυμερές/διεθνές με τη συμμετοχή αρκετών χωρών. Οι εγγυήτριες δυνάμεις δεν μπορούν να εφαρμόσουν και να εποπτεύουν τους εαυτούς τους».

Λάρκος Λάρκου