Η σημαία του ενός βιβλίου

Το Reuters μάς ενημέρωσε ότι «το Δημοτικό Συμβούλιο του Λονδίνου ανακοίνωσε την 1η/5 ότι χαιρετίζει το γλυπτό που εγκαταστάθηκε από τον καλλιτέχνη δρόμου Banksy που απεικονίζει άνδρα με κοστούμι να «τυφλώνεται» από μία… σημαία, η οποία καλύπτει το πρόσωπό και τα μάτια του. Το έργο εντοπίστηκε σε περιοχή του Λονδίνου που φιλοξενεί βασιλικά ανάκτορα και λέσχες της ελίτ. Ο εκπρόσωπος του ΔΣ του Λονδίνου δήλωσε ότι «χαιρετίζουμε το νέο γλυπτό του Banksy, το οποίο αποτελεί εντυπωσιακή προσθήκη στη ζωντανή καλλιτεχνική σκηνή της πόλης. Το  ΔΣ του Λονδίνου δεν θα απομακρύνει το έργο».

Η παιδεία του «ενός βιβλίου» φανατίζει, ανακατασκευάζει, θεωρεί ότι η μια αλήθεια είναι ικανή να ερμηνεύσει πλήθος από περιεχόμενα και αντιφάσεις που σφράγισαν τη διαδρομή του χρόνου. Η παιδεία του «ενός βιβλίου» καλλιεργεί την πίστη, όχι την αναζήτηση, την  ευθυγράμμιση, όχι την αμφισβήτηση. Ο φανατισμός είναι συνδυασμένο προϊόν πολιτικής κατασκευής και ιδεολογικής επιβολής, περιορίζει τη γνώση και στενεύει τα σύνορα της ανθρώπινης διανόησης. Στη σύγχρονη μορφή του, ο φανατισμός εκδηλώνεται μέσα από την αντίληψη ότι υπάρχουν ιδιοκτήτες της μιας και μόνης αλήθειας, άρα ως οι μόνοι ιδιοκτήτες της, έχουν προνομιακή σχέση με το έθνος, το κράτος, την ιστορία κλπ. Ο φανατισμός διαχέεται και ως ρητορική του μίσους, με ρατσιστικές αντιλήψεις/επιθέσεις, συχνά κρύβεται πίσω από fake ειδήσεις για να αυξήσει την αποτελεσματικότητά του. Η παγκόσμια διάσταση των fake news δεν έχει επιφέρει και παγκόσμιες απαντήσεις, καθώς συχνά πολιτικοί ηγέτες που τα καταγγέλλουν, είναι οι ίδιοι που τα παράγουν και τα διακινούν. Το γλυπτό του Banksy είναι ένας «ύμνος» στην κοινωνία με ανοικτή σκέψη, που λειτουργεί με αξίες όπως ο πλουραλισμός,  η συμπεριληπτικότητα, η δημιουργικότητα

Η παιδεία στην εποχή της οργάνωσης των κρατών, ανέλαβε την αποστολή να δημιουργήσει μιαν ομοιογενή ταυτότητα, αδιαφορώντας για άλλα στοιχεία της ιστορίας  που έπαιξαν και έχασαν-αλλά  ήταν εκεί. Έτσι, η παράδοση τυποποιήθηκε σε μιαν αντίληψη «χωρίς αντιφάσεις». Αλλά, βασίλεια της Κύπρου ήταν με τον Ξέρξη στις εκστρατείες κατά Ελλάδας. Αλλά, ο αθηναϊκος στόλος, υπό τον Αθηναίο στρατηγό Κίμωνα («αν και ενίκα»), επέστρεψε στην Αθήνα – προφανώς για να μην εγκλωβιστεί στη συνέχεια από τον ισχυρότερο στη γειτονιά μας, περσικό. Οι σκοπιμότητες ανακατασκεύασαν μια τυποποιημενη εικόνα χωρίς αντιφάσεις, παρασιωπώντας το γεγονός ότι η ιστορία προσφέρει πλήθος από αντίθετες επιλογές όπως λ.χ. ο «φιλοπέρσης» Γόλγος και ο αδελφός του «φιλοαθηναίος» Ονήσιλλος στη Σαλαμίνα. Όλα μαζί και ξεχωριστά επηρέασαν την ιστορική εξέλιξη του νησιού, άλλα, τα πιο ενεργητικά, έμειναν, άλλα χάθηκαν στην πορεία.

Η ιστορία προσφέρει υλικό για διαφορετικές γνώμες, άρα προκαλεί τη συζήτηση και μερικές φορές και την ένταση. Γι’ αυτό και κάθε συζήτηση για να είναι παραγωγική χρειάζεται να διαθέτει καλά επεξεργασμένη συνταγματική πυξίδα. Σε ποια πλαίσια κινείται, πού θέλει να οδηγήσει τις εξελίξεις, ποιο είναι το ζητούμενο. Η ΕΕ προωθεί την παιδεία της ανοχής, της συνύπαρξης, του σεβασμού στη διαφορετικότητα. Η έννοια «διαπολιτιστική εκπαίδευση» είναι προϊόν αυτής της ανάλυσης γιατί μέσα στην ΕΕ συγκατοικούν διαφορετικοί λαοί, πολιτισμοί, κουλτούρες και παραδόσεις. Είναι εξ αυτού αναγκαίο να γνωρίζουμε τους άλλους, να κατανοούμε τις διαφορές μας, να σεβόμαστε τη διαφορετικότητα ως βασικό συστατικό της διαφύλαξης του ευρωπαϊκού οικοδομήματος. Η μέθοδος είναι κλασική: να δουλεύουμε πάνω σε ιστορικές πηγές, να συγκρίνουμε γεγονότα που προκύπτουν από την ανάλυση των πηγών. Να μαθαίνουμε πως πάνω σε μεγάλες ιστορικές στιγμές μπορεί να υπήρχαν διαφορετικές απόψεις για το πώς θα προχωρήσουμε ή, στο παρελθόν, να είχαν διατυπωθεί διαφορετικές ερμηνείες στα γεγονότα, αφού πρόσωπα ή παρατάξεις είχαν διαφορετική ανάλυση. Η ιστορία ερμηνεύει, εξηγεί την ανθρώπινη δραστηριότητα, επιχειρεί να μας βοηθήσει να κατανοήσουμε πράξεις, παραλείψεις ή επιλογές σε μια δεδομένη ιστορική περίοδο. Μόνο η επιστημονική τεκμηρίωση δίνει δύναμη στα επιχειρήματα, συμβάλλει στην αυθεντική ερμηνεία των γεγονότων και έτσι μας βοηθά στην κατανόηση της ανθρώπινης δραστηριότητας.

Από το Λονδίνο και τον Banksy στο Παρίσι με τον οίκο Grasset: «Εκατοντάδες συγγραφείς δηλώνουν ότι θέλουν να φύγουν από τον ιστορικό εκδοτικό οίκο Grasset, μετά την απομάκρυνση του Ολιβιέ Νορά. Πίσω από την κρίση βρίσκεται η αυξανόμενη επιρροή του Βενσάν Μπολορέ, του ακροδεξιού δισεκατομμυριούχου που ελέγχει τον όμιλο Hachette Livre». (Πηγή, Πολίτης 6/5)

Ένας σημαντικός εκπρόσωπος της ευρωπαϊκής σοσιαλδημοκρατίας, ο Μ. Ακιντζί, δίνει το δικό του στίγμα πάνω στις ίδιες κατευθύνσεις που απασχολούν την παγκόσμια κοινότητα:  «Δεν μπορεί κανείς να παραμένει ουδέτερος σε ζητήματα όπως η δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα, η ελευθερία του τύπου και της έκφρασης. Το να μην παίρνεις θέση σε τέτοια ζητήματα οδηγεί σε αποχρωματισμό και τροφοδοτεί την όρεξη για βαθύ σκοτάδι. Μια κοινωνία όπου ο τύπος φιμώνεται από φόβο, δεν μπορεί να έχει ένα λαμπρό μέλλον», 5/5.

Λάρκος Λάρκου