Η «ώρα» και ο χρόνος

Δύο κεφάλαια, εξελίξεις, Παλαιστινιακό, με ουρά από Κυπριακό

Παλαιστινιακό: μετά το τελος της συμφωνίας του Όσλο για ειρήνευση στην Μ. Ανατολή (δύο κράτη δίπλα- δίπλα, Ράμπιν/ Αραφάτ), η τελευταία σοβαρή προσπάθεια για επίλυση έγινε το 2015, επί προεδρίας Ομπάμα. Όλο το εγχείρημα Κέρι έφτασε σε αδιέξοδο, παρά τις 11 επισκέψεις του στην περιοχή. Η πολιτική Νετανιάχου παρεμπόδισε ακόμα και αυτό το 12ο ταξίδι Κέρι/από Κάϊρο-Τελ-Αβίβ. Παλαιότερα η απροθυμία της ηγετικής ομάδας υπό τον Αραφάτ να κάνει την ιστορική στροφή στη λύση των δυο κρατών, επιμήκυνε τα αδιέξοδα. Παραταύτα, η στροφή όταν έγινε, συνάντησε την ώριμη ηγεσία των Εργατικών στο Ισραήλ (Γ. Ράμπιν, Σ. Πέρεζ),  έτσι συμφωνία του Όσλο με τη στήριξη Κλίντον

Η εκλογή Τραμπ (πρώτη θητεία) το 2016 συνάντησε την γραμμή Νετανιάχου που είχε ως στόχο την ακύρωση της συμφωνίας του Όσλο και τον εξοβελισμό της κληρονομιάς Ράμπιν. Η ουσία: η επίλυση του μεσανατολικού με την μορφή του Όσλο, με ηγέτες-φορείς της ειρήνευσης, θα εξαφάνιζε κάθε πρόσχημα από εξτρεμιστικές ομάδες του ισλαμικού φανταμενταλισμού τύπου αλ Κάιντα (να εγκληματούν εν ονόματι των παλαιστινίων) και βέβαια θα παρεμπόδιζε κάθε φανατικό πολιτικό στο Ισραήλ να παίζει με την φωτιά. Με επίλυση του Μεσανατολικού, καμμία 7η Οκτώβρη δεν θα υπήρχε, εφόσον τα δύο κράτη θα πήγαινα σε πλειοψηφίες  με ηγέτες της κοινής λογικής. Όσα βλέπουμε σήμερα είναι παράγωγα του άλυτου μεσανατολικού. Ως γνωστόν, ο Β. Νετανιάχου, επέβαλε την ατζέντα του μέσα από αθέμιτες πρακτικές με ιδιοκτήτες ΜΜΕ- μια από τις κατηγορίες εναντίον του στο δικαστήριο. Η μη επίλυση του παλαιστινιακού,  εξόπλισε τους αδιάλλακτους. Αυτό που βλέπουμε σήμερα είναι το αποτέλεσμα της ήττας της πολιτικής της μετριοπάθειας. Ο Νετανιάχου κατέστρεψε την κληρονομιά Ράμπιν. Η Χαμάς την κληρονομιά Αραφάτ. Ακόμα πιο επίκαιρο, ακόμα και αυτήν την κληρονομιά Ροχάνι στο Ιράν (Συμφωνία 2015), την κατέστρεψε το δίδυμο Τραμπ-Νετανιάχου, με την «συμβολή» του ιερατείου της Τεχεράνης.

Ένα πρόβλημα που δεν λύνεται στην «ώρα» του, δεν το βάζεις το ψυγείο και το βγάζεις, αυτούσιο και «φρεσκούιν». Ο χρόνος κυλά και συχνά πολύ δύσκολα επιστρέφεις στο μομέντουμ που έφυγε. Οι συνθήκες αλλάζουν, οι σκέψεις των ανθρώπων διαφοροποιούνται ανάλογα με τις κυριάρχες πρακτικές. Άλλα δεδομένα στο κυπριακό-το τελευταίο όμως σημείο μάς αφορά, ο χρόνος, η εποπτεία του, η «ώρα». Και στο κυπριακό, όπως και στο Μεσανατολικό, οι συνθήκες δεν μπαίνουν στο ψυγείο και ξαναβγαίνουν αλώβητες -πρακτικά χειροτερεύουν. Οι αναφορές για «συνομιλίες εκεί και όπου μείναμε» αδυνατιζουν κάθε μέρα, οι προτεραιότητες έχουν αλλάξει.

Σήμερα, στη δίνη του πολέμου και, υπό τον κίνδυνο των περιστάσεων, προφανώς κάθε στήριξη στην Κύπρο είναι χρήσιμη. Προτιμότερη ήταν η αξιοποίηση της Συνθήκης της Λισσαβόνας, Ρήτρα Αμοιβαίας Συνδρομής (άρθρο 42 παράγραφος 7), εφόσον, όμως, κάποιο μέλος ζητήσει την ενεργοποίησή της. Ο Ν. Χριστοδουλίδης στην τελετή με Μακρόν ενέφερε πως «η ασφάλεια της Κύπρου είναι συλλογική ευθύνη της ΕΕ, τη στιγμή που έχουμε αυτή την ανταπόκριση από πλευράς των κρατών μελών της ΕΕ, ανοίγει τον δρόμο στην ΕΕ να αποδείξει στην πράξη με τέτοιες ενέργειες την ανάγκη να αναλάβει την υπεράσπιση των συνόρων της ΕΕ». Η ασάφεια επιτρέπει το ερώτημα; Ποιων «συνόρων»; Ένας κύπριος  ηγέτης δεν αφήνει ευκαιρία να πάει χαμένη. Τα ευρωπαϊκά συμφέροντα στην νήσο ταυτίζονται με την «υπεράσπιση των συνόρων όλης της Κύπρου», όπως έχει προνοήσει η Συνθήκη Προσχώρησης όλης της Κύπρου στην ΕΕ του 2003. Καμμία διασύνδεση της πιο πάνω φράσης Χριστοδουλίδη με την ύλη που προσφέρει η ΕΕ (ασφάλεια, ανάπτυξη, υποδομές, προγράμματα κλπ) για να αλλάξουμε τα πράγματα.  Η (σωστή) λεκτική αναφορά έρχεται σε πλήρη αντίθεση με την πολιτική που εφαρμόζει ο Ν Χριστοδουλίδης: 1ον Ούτε μία φορά η ουσία του κυπριακού (ειδικότερα «ασφάλεια») στην ατζέντα ενός Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, 2ον. Απόλυτη σιωπή στην πρόταση του απεσταλμένου της ΕΕ στο κυπριακό Γιοχάνες Χαν ότι η Επιτροπή περιέλαβε διάταξη, ώστε στον νέο Ευρωπαϊκό Προϋπολογισμό 2028–2034 να καλυφθεί το κόστος της λύσης του κυπριακού. Κατά συνέπεια, η αρχιτεκτονική ασφαλείας συνδέεται με την «στροφή» της πολιτικής στους «έξι πυλώνες» του κυπριακού, πυλώνες με σφραγίδα Γκουτέρες.

Στην κρίσιμη ώρα της Κύπρου (drone κλπ), η  Λευκωσία δεν απευθύνθηκε για βοήθεια στον στρατηγικής σημασίας εταίρο, Β. Νετανιάχου. Δεν θα έπρεπε να μιλήσει με τον εταίρο  στην Ιερουσαλήμ και να ζητήσει «σύμπραξη»; Η κυβέρνηση παραχώρησε πλήθος από στρατιωτικές διευκολύνσεις στο Ισραήλ, όπως ασκήσεις αεροπλάνων του, όπως αγορές οπλικών συστημάτων, όπως κάμερες για την  Πράσινη Γραμμή. Οι «τριμερείς» παρουσιάστηκαν ως η εναλλακτική πολιτική στις πρωτοβουλίες των ΗΕ για συνολική επίλυση του κυπριακού μετά τη διάλυση του τοπίου στο Κραν Μοντάνα. Ο Ν. Αναστασιάδης εμφάνισε τις «τριμερείς» στην Ε/Κ κοινή γνώμη ως την ευκαιρία να γίνει η Κύπρος «αστακός» και ως άξονας-αστακός, να επιβάλει τους όρους του στην Τουρκία. Το γκάλοπ στο ΡΙΚ (4/2) ομιλεί από μόνο του. Το 41% των Ε/Κ θεωρεί το Ισραήλ ως «την χώρα στην οποία μπορεί να στηριχθεί η Κύπρος, για να ενισχύσει την άμυνά της». Στην κρίσιμη στιγμή, τα γνωστά. Τα γεγονότα διαψεύδουν την παραμυθία: οι «τριμερείς» περιοδείες ήταν η σκόπιμη «μέθοδος» για να εκτροχιαστεί το Πλαίσιο Γκουτέρες. Τώρα που οι συνομιλίες μπήκαν για απροσδιόριστο χρόνο στον πάγο, δεν φαίνεται να έχουν κάποιο θέμα. Άλλωστε, ποιος θα θέσει ερωτήματα για να έχουν «θέμα»;

Λάρκος Λάρκου