Δύο Εκθέσεις, ένας παρονομαστής

Δύο εξαιρετικής σημασίας Εκθέσεις κυκλοφόρησαν την ίδια μέρα. Η Έκθεση του ΓΓ των ΗΕ για τις Καλές του Υπηρεσίες του (6/7) και η Έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την εφαρμογή του Κανονισμού της Πράσινης Γραμμής (ΚΠΓ) για το 2025. Και οι δύο Εκθέσεις γράφουν επί σειράν ετών τα ίδια και τα ίδια.  Παρατηρούν διστακτικότητα, δεσμεύσεις που δεν τηρούνται, ζητήματα που δεν αντιμετωπίζονται στην  ώρα τους, αδιαφορία.

Κύρια σημεία από την Έκθεση του ΓΓ

1. Ο ΓΓ «προτρέπει τους ηγέτες των δύο κοινοτήτων να αξιοποιήσουν «το παρόν παράθυρο ευκαιρίας για πρόοδο», το οποίο, «δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένο». Ο Α Γκουτέρες επαναλαμβάνει για 18η φορά «την ανάγκη οι πλευρές να επιδείξουν «την αναγκαία πολιτική βούληση και δέσμευση». Ζητά κάτι που δεν βλέπει, «παράθυρο» με προϋποθέσεις.
2. Στα ουσιώδη ο ΓΓ υπογραμμίζει ότι «αρκετά ΜΟΕ που συμφωνήθηκαν τον Μάρτιο και τον Ιούλιο του 2025 παραμένουν ανεφάρμοστα», μεταξύ των οποίων και το άνοιγμα πρόσθετων σημείων διέλευσης. Η εφαρμογή τους θα βελτίωνε την καθημερινή ζωή των Κυπρίων και θα αποδείκνυε με συγκεκριμένο τρόπο ότι οι πλευρές διαθέτουν την πολιτική βούληση να σημειώσουν πρόοδο». Και για να καταλάβει ακόμα και ο πλέον αδιάφορος τι ακριβώς εννοεί, ο ΓΓ «καλεί εκ νέου τους δύο ηγέτες να εξετάσουν τρόπους υπέρβασης των αδιεξόδων γύρω από το άνοιγμα νέων διελεύσεων»

3. Ο ΓΓ δηλώνει ότι παραμένει «βαθιά ανήσυχος για τις ενέργειες και των δύο πλευρών στη νεκρή ζώνη. Οι ενέργειες αυτές υπονομεύουν το στρατιωτικό status quo της περιοχής, την ακεραιότητα της νεκρής ζώνης και την εντολή του ΣΑ και δεν συμβάλλουν στην ευρύτερη ειρηνευτική διαδικασία». Το ερώτημα είναι απλό: ποιος Ε/Κ ηγέτης αποφάσισε ενέργειες στη νεκρή ζώνη, κατά τον τρόπο, που ο ΓΓ των ΗΕ τον βάζει στο ίδιο καλάθι με τα στρατεύματα κατοχής; Ο ΓΓ γράφει αυτά, αλλά κανένας δεν μάς εξηγεί: «Τα λέει σωστά ο ΓΓ; Αν όχι, γιατί δεν το λέτε, αν ναι, τότε τι ακριβώς συμβαίνει;»
4. «Ο ΓΓ καλεί τους ηγέτες «να εμπλακούν με αποφασιστικότητα για να οικοδομήσουν ένα κοινό μέλλον, καταλήγοντας σε συμφωνία που θα λαμβάνει υπόψη τα συμφέροντα και τα δικαιώματα όλων των Κυπρίων».

Η Έκθεση Γκουτέρες αποτυπώνει το βαθύ τέλμα στο κυπριακό.  1^ον, Ο ΓΓ, λέει στους ηγέτες «δώστε δείγματα γραφής, ότι εννοείτε αυτά που λέτε», 2ον Ο ίδιος ΓΓ τους καλεί συστηματικά να δείξουν «αποφασιστικότητα», άρα, δεν τον έχουν πείσει ότι την διαθέτουν. 3ον. Τα ΗΕ δεν θα αναλάβουν ευθύνες που αναλογούν στους ηγέτες. Έγραψε, «η απεσταλμένη μου και εγώ, θα παραμείνουμε στη διάθεση των μερών»).

Κύρια σημεία από την Έκθεση για τον Κανονισμό της Πράσινης Γραμμής

1. Σύμφωνα με την Επιτροπή «συνολικά καταγράφηκαν 2.053.958 διελεύσεις προς τις δύο κατευθύνσεις, έναντι 1.777.946 το 2024.

2. Αιτίες: «Οι υψηλές τιμές στις περιοχές στις οποίες η ΚΔ  δεν ασκεί αποτελεσματικό έλεγχο», περιόρισαν τις μετακινήσεις Ε/Κ, αντίθετα, ενθάρρυναν περισσότερους Τ/Κ να περνούν στις περιοχές που ελέγχει η ΚΔ»

3. Εμπόριο: Πτώση για το 2025. Η συνολική αξία των προϊόντων μειώθηκε κατά 5,3%, από €15,23 εκατ. το 2024 σε €14,43 εκατ. το 2025. Τα στοιχεία του Τ/Κ Εμπορικού Επιμελητηρίου δείχνουν ακόμη μεγαλύτερη μείωση, κατά 12,9%, από €18,22 εκατ. σε €15,87 εκατ».

4. Το λαθρεμπόριο, σταθερά κυπριακό: «Συνολικά κατασχέθηκαν 721.024 τσιγάρα, περίπου 199 κιλά καπνού για στριφτά τσιγάρα, 232.136 κάψουλες ηλεκτρονικού τσιγάρου και περισσότεροι από 267 τόνοι καπνού για ναργιλέ».

Γιατί η η μείωση;

«Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διαπιστώνει ότι το εμπόριο εξακολουθεί να παρεμποδίζεται από σειρά προβλημάτων». Τρία παραδείγματα:

α. Οι δυσκολίες στη μεταφορά χρημάτων μεταξύ τραπεζών των δύο πλευρών. Παρά το γεγονός ότι η Κεντρική Τράπεζα της Κύπρου διευκρίνισε από το 2023 ότι οι Τ/Κ με κυπριακό διαβατήριο ή ταυτότητα δικαιούνται να ανοίγουν βασικό λογαριασμό πληρωμών, πολύ περιορισμένος αριθμός κατάφερε τελικά να το πράξει.

β,  Τ/Κ  επιχειρήσεις δεν μπορούν να ανοίξουν τραπεζικούς λογαριασμούς στις περιοχές που ελέγχονται από την ΚΔ.

γ,  Για τη διακίνηση προϊόντων από τις ελεγχόμενες από την ΚΔ περιοχές προς το βόρειο τμήμα, απαιτείται άδεια εισαγωγής και επιβάλλεται εκ νέου ΦΠΑ, παρότι ο φόρος έχει ήδη καταβληθεί στον νότο. Η Επιτροπή επισημαίνει ότι «το σύστημα αυτό λειτουργεί αποτρεπτικά»

5. Η βασική διαπίστωση: «Το εμπόριο μέσω της Πράσινης Γραμμής έχει σημαντικά περιθώρια ανάπτυξης, νοουμένου ότι θα αντιμετωπιστούν τα εμπόδια που εξακολουθούν να περιορίζουν τις συναλλαγές».

Οι δύο Εκθέσεις περιγράφουν μιαν κατάσταση πραγμάτων που διολισθαίνει ολοένα και σε βαθύτερα αδιέξοδα. Τα εργαλεία που προσφέρουν τα ΗΕ όπως και οι «γέφυρες» που προσφέρει ο ΚΠΓ, παραμένουν επί της ουσίας αναξιοποίητα

Λάρκος Λάρκου