Αναταράξεις στο Αιγαίο

Η Αθήνα θεωρεί δικαίωμά της την επέκταση των Χωρικών της Υδάτων (ΧΥ) της στο Αιγαίο σε 12 μίλια-από τα 6 σημερινά. Η Τουρκία θεωρεί ως casus belli τυχόν επέκταση στα 12. Όμως, ούτε η Αθήνα έχει επεκτείνει τα ΧΥ της, ούτε η Άγκυρα υλοποίησε το ψήφισμα της Βουλής της. Συμπέρασμα: οι αρχικές θέσεις δείχνουν διαπραγματεύσεις. Είναι μία η διαφορά, ή περισσότερες; Ασφαλώς, όχι μία. Η οριοθέτηση ΑΟΖ (που παρέχει δικαίωμα εκμετάλλευσης βυθού) στηρίζεται σε συμφωνημένη θαλάσσια αφετηρία. Είναι τα έξι μίλια των ΧΥ σήμερα, ή μια άλλη συμφωνημένη από κοινού, ή από τη Χάγη, κλιμακωτή αύξηση των ΧΥ, σύμφωνα με τις ειδικές περιστάσεις στο Αιγαίο; Πώς θα διευθετηθεί η έκταση του Εναέριου Χώρου (σήμερα 10νμ) σε μια νέα συμφωνία;  Έχει η Ελλάδα «κυριαρχία» σε ΑΟΖ στη Μεσόγειο; Όχι, δεν έχει! Χρειάζεται να προηγηθεί συμφωνία ανάμεσα σε παράκτια κράτη ή σχετική απόφαση του ΔΔ της Χάγης μετά από κοινού προσφυγή ενδιαφερομένων χωρών. Ούτε η Ελλάδα διαθέτει οριοθετημένη ΑΟΖ, ούτε η Τουρκία δικαιούται να προβαίνει σε έρευνες σε μη οριοθετημένες ζώνες.

Υπάρχει, ή όχι, ζήτημα ειδικών στρατιωτικών ρυθμίσεων σε νησιά στο Α. Αιγαίο; Υπάρχει. Σύμφωνα με την Συνθήκη της Λωζάνης, άρθρο 13 «καμμία ναυτική βάση και κανένα οχυρό δεν θα εγκαθιδρυθεί στα νησιά Μυτιλήνη, Χίο, Σάμο και Ικαρία.  Ελληνικά πολεμικά δεν θα πετούν πάνω από τις ακτές της Ανατολίας.  Αντίστοιχα η τουρκική κυβερνηση θα απαγορεύσει σε στρατιωτικά της αεροσκάφη  να πετούν πάνω από τα προαναφερθέντα νησιά».  (Πηγή: «Ίδρυση του νέου ελληνικού κράτους. Κυριώτερες συμφωνίες και συμβάσεις», σελ. 130-έκδοση ελληνικού υπεξ, τμήμα ιστορικών αρχείων», εκδόσεις, Καστανιώτης, 1999). Η Ελλάδα, μετά την εισβολή στην Κύπρο το 1974, ορθά πράττοντας, στρατικοποίησε τα νησιά επικαλούμενη το υπέρτερο δικαίωμα στην άμυνα.

Το ζήτημα χρειάζεται σημερινές ρυθμίσεις. Άλλο το 1923, άλλο το 1974, άλλο το 2026.  Κ. Καραμανλής, ο παλιός: «Η Ελλάς δεν προτίθεται να επεκτείνει τα χωρικά της ύδατα, εάν διευθετηθούν όλες οι διαφορές που υπάρχουν μεταξύ των δύο χωρών μας. Το Αιγαίο δεν είναι Ελληνική λίμνη. Στο Αιγαίο υπάρχουν χωρικά ύδατα και διεθνή ύδατα και εν όψει αυτής της καταστάσεως η Τουρκία έχει ορισμένα δικαιώματα στο Αιγαίο».

Ωστόσο, ο κύκλος από κιμωλία συνεχίζεται: Η Τουρκία προχώρησε στην ανακήρυξη δύο εθνικών θαλάσσιων πάρκων με προεδρικά διατάγματα. Πηγές στο τουρκικό ΥΠΕΞ: «Η απόφαση είναι σύμφωνη με το διεθνές δίκαιο και με τη νομική θέση της Τουρκίας για τις θαλάσσιες δικαιοδοσίες». (πηγή: «Καθημερινή», 17/8)

Το ελληνικό ΥΠΕΞ απάντησε: «Παράνομα τα εθνικά θαλάσσια πάρκα  που ανακήρυξε η Τουρκία, δεν δημιουργούν τετελεσμένα σε Αιγαίο και Α. Μεσόγειο, ούτε θα επηρεάσει καθ’ οιονδήποτε τρόπο δικαιώματα που απορρέουν από το Διεθνές Δίκαιο». Από το βήμα της Βουλής ο ΥΠΕΞ Γ. Γεραπετρίτης ανακοίνωσε «την επέκταση των χωρικών υδάτων, εκτός από τον θαλάσσιο χωροταξικό χώρο και τα θαλάσσια πάρκα» (Πηγή: «το Βήμα», 16/1/26)

Κάτι προηγήθηκε: Το Ελληνικό ΥΠΕΞ ανακοίνωσε ότι «θα κηρύξει δύο νέα Θαλάσσια Πάρκα, στο Αιγαίο και στο Ιόνιο Πέλαγος».  10/4/24.  Η απάντηση του ΥΠΕΞ της Τουρκίας: «Τα εν λόγω Θαλάσσια Πάρκα δεν έχουν κανένα νομικό αποτέλεσμα». 10/4/24

Η σοβαρή πολιτική. Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, Ελσίνκι, 1999. Διπλωματικό τριπλούν με την σφραγίδα του Κ. Σημίτη: ένταξη της Κύπρου στην ΕΕ, με ή χωρίς λύση. Εισιτήριο στην Τουρκία για να αρχίσει ενταξιακές συνομιλίες. Ελληνοτουρκικός διάλογος για Αιγαίο μέχρι το 2004, αν δεν αποδώσει, τότε προσφυγή στη Χάγη. Επί λέξει: «Το αργότερο στα τέλη του 2004 το Ευρωπαϊκό Συμβούλιο  θα επανεξετάσει την κατάσταση ως προς κάθε εκκρεμή διαφορά, ιδίως όσον αφορά τις επιπτώσεις στην ενταξιακή  διαδικασία με στόχο να προαγάγει την επίλυσή της μέσω του Διεθνούς Δικαστηρίου». Ο διάλογος για υπογραφή συνυποσχετικού, έφτασε το 2003 στο «παρά 5΄ της Χάγης». Ο  επικεφαλής-διαπραγματευτής της τουρκικής πλευράς απευθύνθηκε στον έλληνα ομόλογό του, Χρ. Ροζάκη: «αυτή την στιγμή γράφουμε ιστορία»!

Όταν κάτι δεν λύνεται στην ώρα του, τα συστατικά του αλλοιώνονται. Έτσι  ήρθε ο (τυχοδιώκτης) Κ. Καραμανλής (2004) και τα πέταξε όλα στον γκρεμό. Η εθνικολαϊκίστικη ρητορική αντικατάστησε τον ορθολογισμό. Ο Κ. Μητσοτάκης για να αποφύγει «κύκλωση» από Α. Σαμαρά, υιοθέτησε τη γραμμή Δένδια και έτσι μετέτρεψε την πολιτική ζωή της Ελλάδας σε «τσίρκο Βελόπουλο». Προφανώς, όλα σε πλήρη αντίθεση με όσα εξέφραζε ο ιδρυτής της παράταξής τους.

Η κίνηση της Τουρκίας έρχεται μετά την «Συμφωνία της Μέκκας», μετά την επίλυση του κουρδικού και τη δήλωση Τ. Ερτογάν «ότι η ένταξη στην ΕΕ δεν είναι πλέον προτεραιότητα για την Άγκυρα». Η ανακήρυξη των δύο εθνικών θαλάσσιων πάρκων προχθές είναι μια κίνηση της Άγκυρας που χρήζει ειδικότερης ανάλυσης: στην μεγάλη εικόνα, Ισραήλ,  SAFE, GSI

Ο ομότιμος καθηγητής Π.Κ. Ιωακειμίδης έχει επισημάνει ότι η Ελλάδα εφάρμοσε τον Θαλάσσιο Χωροταξικό Σχεδιασμό (ΘΧΣ) στα «απώτατα όρια» της ελληνικής οριοθέτησης και των διεκδικούμενων θαλάσσιων ζωνών. Η λύση βρίσκεται στη συνεργασία Ελλάδας, Τουρκίας, Αιγύπτου, Λιβύης ( Κύπρου) για συμφωνημένη οριοθέτηση στην Αν. Μεσόγειο όπως επιτάσσει η UNCLOS. Οι μονομερείς οριοθετήσεις και αποκλεισμοί καταλήγουν σε τερατογεννήσεις». 22/7/25. Ότι προέβλεψε ο Π. Ιωακειμίδης, το βλέπουμε σήμερα. Χωρίς οριοθέτηση ΑΟΖ, υφαλοκρηπίδας, θαλάσσιων ζωνών μέσω του ΔΔ της Χάγης, οι δύο χώρες σχεδιάζουν θαλάσια πάρκα, ευλογούν τα γένια τους με μονομερείς οριοθετήσεις. Εκλογές ενόψει…

Λάρκος Λάρκου