Α. Γκουτέρες: το τελευταίο «σήμα»!
Η πρώτη και η τελευταία μεγάλη δημόσια παρέμβαση του ΓΓ του ΟΗΕ Αντόνιο Γκουτέρες στο κυπριακό.
Η πρώτη: Έκθεση για την αποστολή των καλών του υπηρεσιών στο Κυπριακό αμέσως μετά ο ναυάγιο στο Κραν Μοντάνα: «Τα μέρη έφτασαν κοντά στο να καταλήξουν σε στρατηγική κατανόηση όσον αφορά την ασφάλεια και τις εγγυήσεις, καθώς και σε όλα τα υπόλοιπα εκκρεμή βασικά στοιχεία μιας συνολικής διευθέτησης. Συνεπώς, πιστεύω ακράδαντα ότι στο Κραν Μοντανά χάθηκε μια ιστορική ευκαιρία». Ο ΓΓ τόνισε τη σημασία της ύπαρξης «πολιτικής βούλησης, θάρρους, αποφασιστικότητας και εμπιστοσύνης, για να μπορέσουν να φτάσουν οι πλευρές σε συμφωνία», (ΚΥΠΕ, 30/9/17). Ο Α. Γκουτέρες επέρριψε τις ευθύνες για τα αδιέξοδα στους δύο Κύπριους ηγέτες.
Η τελευταία: Ο ΓΓ στην Έκθεση Καλών Υπηρεσιών του στις 6/7/26 «προτρέπει τους ηγέτες των δύο κοινοτήτων να αξιοποιήσουν «το παρόν παράθυρο ευκαιρίας για πρόοδο», το οποίο «δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένο» και κάλεσε τους ηγέτες «να εμπλακούν με αποφασιστικότητα για να οικοδομήσουν ένα κοινό μέλλον, καταλήγοντας σε συμφωνία που θα λαμβάνει υπόψη τα συμφέροντα και τα δικαιώματα όλων των Κυπρίων».
Ενδιάμεσα με Εκθέσεις επαναλάμβανε τα ίδια. Εσχάτως δίνει ιδιαίτερη προσοχή σε ζητήματα γύρω από την κατάσταση στην Πράσινη Γραμμή, καθώς τα οικονομικά ζητήματα του ΟΗΕ συνδέονται άμεσα με την αποστολή του στη νήσο και τις μελέτες για περαιτέρω μείωση προσωπικού, άρα και με αδυναμία επιτήρησης της νεκρής ζώνης. Ο ΓΓ στη συνάντηση του με τους δύο ηγέτες προφανώς θα δώσει ιδιαίτερο βάρος σε αυτό το σημείο, όπως το έγραψε στην πρόσφατη Έκθεση του καθώς δήλωσε «βαθιά ανήσυχος για τις ενέργειες και των δύο πλευρών στη νεκρή ζώνη. Οι ενέργειες αυτές υπονομεύουν το στρατιωτικό status quo της περιοχής, την ακεραιότητα της νεκρής ζώνης και την εντολή του ΣΑ και δεν συμβάλλουν στην ευρύτερη ειρηνευτική διαδικασία». Πολύ σημαντικό ζήτημα και αφορά όλους, πολίτες, ηγεσία, διεθνείς παίκτες: τα ΗΕ δεν θα προστατεύουν το παρόν status quo στη νήσο εις το διηνεκές, και ο ΓΓ θα ενθαρρύνει τους ηγέτες, έχοντας αυτό υπόψη τους, να λάβουν αποφάσεις, καθώς η παρούσα κατάσταση πραγμάτων δεν είναι βιώσιμη. Αυτό, εκτιμώ θα είναι στο επίκεντρο της συνάντησης, επίσκεψη- ώθηση στους ηγέτες να λάβουν αποφάσεις με επίκεντρο τη μη βιωσιμότητα του status quo.
Αν και ωφέλιμη η σημερινή επίσκεψη του ΓΓ, καθυστέρησε επί σειράν ετών. Θα μπορούσε να είχε γίνει σε κάποιο στάδιο μέσα στο δεύτερο μισό του 2017. Η τότε αδράνεια του ΓΓ, έδωσε χρόνο και χώρο στον Ν. Αναστασιάδη να αποδομησει το Πλαίσιο του, και έτσι να φθείρει την πρόταση Ακιντζί ώστε το Πλαίσιο Γκουτέρες να γίνει «στρατηγική συμφωνία για την επίλυση» στις 2 Μαίου 2018. Έδειξε (τότε) αναποφάσιστος, βέβαια, θα μπορούσε να πει «εσείς οι ίδιοι ζητήσατε οι συνομιλίες να είναι κυπριακής ιδιοκτησιας, οπότε κάνω αυτό που έχετε ζητήσει». Δυστυχώς ο ΓΓ, δεν έβαλε μπροστά τη μεγάλη εικόνα, αλλιώς θα μπορούσε να είχε «κατοχυρώσει» το Πλαίσιό του με πλήρη στήριξή του με ειδική απόφαση του ΣΑ έτσι που ο επόμενος γύρος να καθιστούσε το Πλαίσιο του το βασικό «υλικό» της επόμενης διαπραγμάτευσης.
Ο Α. Γκουτέρες συνδέθηκε με τις προσπάθειες επίλυσης, τώρα ολοκληρώνει τον κύκλο του και ως ΓΓ που ενδιαφέρεται για την υστεροφημία του, φιλοδοξεί να αφήσει μια «παρακαταθήκη» από κατευθύνσεις, κυρίως για τους κύπριους ηγέτες και εν συνεχεία για το διάδοχό του. Η Έκθεση που παρουσίασε στις 6/7/26 στο ΣΑ για τις Καλές του Υπηρεσίες, δείχνει ότι η καχυποψία, παραμένει ο κύριος ρυθμιστής του σκηνικό. Ο ΓΓ επιχειρεί την ύστατη ανάμειξή του στο κυπριακό, με την ελπίδα να πείσει τους ηγέτες να κάνουν ότι τους αναλογεί. Ως γνωστόν, μόνο έτσι τα ΗΕ θα είναι σε θέση να ενισχύσουν την προσπάθειά τους, καθώς η (σημερινή) διεθνής κατάσταση έχει τοποθετήσει το κυπριακό στο περιθώριο. Καμμιά χώρα- παίκτης στη διεθνή σκηνή δεν έχει το κυπριακό στην πραγματική της ατζέντα, όπως γινόταν σε προηγούμενες διαπραγματευτικές φάσεις
Η συζήτηση για κάποιες νέες ιδέες στο κυπριακό που εν τω μεταξύ έχουν αναπτυχθεί, φαίνεται να είναι βάσιμη, ο τρόπος όμως που έτυχαν προβολής και διαχείρισης ήταν απολύτως εσφαλμένο- οι διαρροές ώθησαν τα πράγματα πίσω. Η βασική κατεύθυνση «τόσες αρμοδιότητες στην κεντρική κυβέρνηση ώστε να έχουμε ένα κράτος, με μια κυριαρχία και με μια διεθνή προσωπικότητα, ως η βάση για να περάσουν όλες οι άλλες αρμοδιότητες στις πολιτείες», είναι μια εξαιρετικά σοφή κατεύθυνση, συνιστά δε, την μόνη επιλογή που προσφέρει δυνατότητες για να ξεκολλήσει το κάρο της διαπραγμάτευσης από την άμμο στην οποία βουλιάζει εδώ και, σχεδόν, δέκα χρόνια.
Λάρκος Λάρκου