Επιμηθείς με καλώδια

Τα θαλάσσια θέματα πάνε και έρχονται. Η συγκυρία τα φέρνει στην πρώτη σειρά της δημοσιότητας. Οι εξελίξεις τρέχουν. Οι ορολογίες επίσης. Το καλώδιο GSI με κόστος 1,9 δισ. ευρώ (πηγή: «το Βήμα», 16/10). Ο υπουργός Ενέργειας Μ. Δαμιανός: «Μόλις εκδοθεί η Navtex από τις ελληνικές αρχές θα δρομολογηθούν οι διαδικασίες μέσω ΡΑΕΚ, αποδέσμευση της πρώτης δόσης των 25 εκατ. ευρώ προς τον ΑΔΜΗΕ», (πηγή: «Καθημερινή», 19/10)

Οι τρέχουσες εξελίξεις:

Έκδοση κυπριακής Navtex 302/26, διεξαγωγή γεωφυσικών ερευνών από το ερευνητικό πλοίο S/V KOBI RUEGG. Η  Τουρκία εκδίδει δική της Navtex σε θαλάσσια περιοχή νοτίως του Καστελλόριζου: «Αρμόδιος για την έκδοση των σχετικών οδηγιών είναι ο Σταθμός της Αττάλειας».  Η Αθήνα απαντά: «Ο Σταθμός Ηρακλείου είναι ο αρμόδιος σταθμός για την έκδοση οδηγιών ασφαλείας στη συγκεκριμένη ζώνη του FIR Αθηνών και της ελληνικής υφαλοκρηπίδας» (πηγή:  Καθημερινή, 16/10)

Επειδή η Τουρκία έχει λάθος, (όνομα: «τουρκική υφαλοκρηπίδα»), αυτό δεν σημαίνει ότι η Ελλάδα είναι σωστή, (όνομα: «ελληνική υφαλοκρηπίδα»). Στο γενικότερο πλαίσιο, συμφωνίες, όπως Ελλάδα-Αίγυπτος (μερική οριοθέτηση των θαλάσσιων συνόρων μεταξύ του 26ου και 28ου μεσημβρινού, 6/8/20) και Τουρκίας-Λιβύης, (ψήφισή της συμφωνίας από τη Βουλή της Λιβύης), δεν παράγουν λύσεις με βάση το πρότυπο που ορίζει το διεθνές και θαλάσσιο δίκαιο. Αντικείμενες χώρες με αλληλοκαλυπτόμενες διεκδικήσεις, αν δεν καταφέρουν να πετύχουν συμφωνία διμερώς, υπογράφουν συνυποσχετικό και προσφεύγουν στο ΔΔ Χάγης, οι αποφάσεις του είναι δεσμευτικές για τα μέρη. Στις δύο χώρες η επιχειρηματολογία αφομοιώνεται από την κοινή γνώμη της κάθε χώρας ως «νόμιμο το δικό μας» και «παράνομο της άλλης πλευράς». Mόνο το διαιτητικό όργανο των ΗΕ, το Διεθνές Δικαστήριο της Χάγης, μπορεί ολοκληρωμένες λύσεις, δυστυχώς, τέτοια απόφαση δεν υφίσταται. Γι’ αυτό και η μη διανεμημένη υφαλοκρηπίδα στο Αιγαίο παραμένει μη οριοθετημένη, γι’ αυτό και οι επικαλυπτόμενες Navtex . Η λύση «Χάγη» για Ελλάδα-Τουρκία  χάθηκε το 2004. Ο Κ. Καραμανλής αρνήθηκε να παραλάβει από τον Κ. Σημίτη το φάκελο με τις συγκλίσεις, της, κατ’ αρχήν συμφωνίας, Ελλάδας-Τουρκίας, για από κοινού προσφυγή στην Χάγη. Εκπληκτικό το γεγονός ότι ο νυν έλληνας πρωθυπουργός έχει εγκαταλείψει την γραμμή του ιδρυτή της παράταξής του, παρά τις ζητωκραυγές για τις παρακαταθήκες του.

Μέρος της κοινής γνώμης προσέχει τα σοβαρά επιχειρήματα, διαπιστώνει ότι με άλυτα όλα τα ζητήματα, δεν κερδίζεις απολύτως τίποτα, απλά πηγαίνεις από δεκαετία σε δεκαετία σε άδειες  πολιτικές. Τι θα γίνει ανατολικά της Καρπάθου; Κανένας δεν μπορεί να αποκλείσει οτιδήποτε. Αυτή την στιγμή η γραμμή επικοινωνίας Αθήνας- ‘Αγκυρας είναι διακεκομμένη, η μηδέν επικοινωνία Μητσοτάκη-Ερτογαν στην Νέα Υόρκη λέει πολλά.

Η κυπριακή διάσταση της ακρισίας «κολυμπά» στα θαλάσσια τεμάχια. Διάσημα ονόματα: Αφροδίτη, Κρόνος, Πήγασος, Γλαύκος. Ύστερα τα πασίγνωστα: μεγάλες ποσότητες, η Κύπρος -κόμβος, η Κύπρος στον παγκόσμιο ενεργειακό χάρτη, η Κύπρος έτοιμη να αντικαταστήσει το ρωσικό φυσικό αέριο στην Ευρώπη. Σήμερα όλοι βλέπουμε τι πετύχαμε -και παρά τα λίγα που παραμένουν εν ενεργεία, καμμία συζήτηση στη δημόσια σφαίρα. Τι πήγε λάθος και στα κρίσιμα και ουσιώδη η Κύπρος έπεσε τόσο έξω;  Απαντά, ακόμα πιο έξω, ο υπουργός ενέργειας Μ. Δαμιανός: «Οι Ευρωπαίοι καταναλωτές μπορούν να αναμένουν φυσικό αέριο από ένα υποθαλάσσιο κοίτασμα στα ανοικτά της Κύπρου, το οποίο θα συμβάλει στην κάλυψη των ενεργειακών τους αναγκών ήδη από τον Μάρτιο του 2028» (πηγή: Associated Press, 9/8)

Η Τουρκία άρχισε πολύ αργότερα έρευνες για φυσικό αέριο, για παράδειγμα, η «παραγωγή στο κοίτασμα «Σακκάρια» ξεκίνησε το 2023» (πηγή, Χουριέτ, 19/10). Η Τουρκία, σε περίπου μια δεκαετία, απέκτησε έξι πλοία γεώτρησης (τα τρία, 7ης γενιάς) και δύο σεισμικά ερευνητικά πλοία (πηγή: Επισκόπηση AI)

Παρακολουθώντας της δραστηριότητές, μαθαίνουμε σημαντικά πράγματα. Επιτυχείς έρευνες στη θάλασσα του Εύξεινου Πόντου (κοίτασμα «Σακκάρια») και επιτυχείς έρευνες στην ΝΑ Τουρκία, κοντά στα σύνορα με τη Συρία (κοίτασμα «Γκαμπάρ»). Η «Χουριέτ» (19/10) μάς δίνει επιπρόσθετες πληροφορίες: «Η πλωτή πλατφόρμα παραγωγής «Οσμάν Γκαζί», αναχώρησε στις 17 Οκτωβρίου με προορισμό το κοίτασμα φυσικού αερίου «Σακκάρια», με τον πρόεδρο  Ερντογάν να δηλώνει «η ημερήσια παραγωγή θα αυξηθεί στα 20 εκατομμύρια κυβικά μέτρα. Από τις αρχές του 2027, ένα στα τρία νοικοκυριά θα χρησιμοποιεί φυσικό αέριο εγχώριας παραγωγής». Ο υπουργός Ενέργειας Α. Μπαϊρακτάρ μιλώντας στο «Aνατολού», δήλωσε ότι «ενδέχεται σύντομα να έχουμε περισσότερα ευχάριστα νέα από το Γκαμπάρ. Η  παραγωγή φυσικού αερίου στη Μαύρη Θάλασσα αναμένεται να διπλασιαστεί στα 7,5 δισεκατομμύρια κυβικά μέτρα ετησίως και, έως το 2028, θα φτάσει περίπου στο τετραπλάσιο του τρέχοντος επιπέδου της»

Τα μεγέθη, βέβαια, είναι διαφορετικά, όμως, οι πληροφορίες είναι χρήσιμες. Η κοινή γνώμη στη νήσο πείστηκε, ότι όλα γίνονται με το πάτημα ενός κουμπιού, καμμία συναίσθηση ότι οι ανακαλύψεις χρήζουν σοβαρής διαχείρισης-αλλάζεις επίπεδο και γήπεδο, άρα πέρα από τα ωφέλη, αναλαμβάνεις ρίσκα και κινδύνους. Τα συμφέροντα είναι ανταγωνιστικά, κάθε χώρα τα δικά της, το πολιτικό περιβάλλον διαφοροποιείται, οι εταιρείες λαμβάνουν αποφάσεις με τα δικά τους κριτήρια.

Κάθε ζήτημα που δεν επιλύεται στην ώρα του, δεν εξαφανίζεται, παραμένει και, κατά κανόνα εξελίσσεται επί τα χείρω. Εδώ είμαστε!

Λάρκος Λάρκου