Μια επίσκεψη που άργησε!

Η επίσκεψη Γκουτέρες στην Κύπρο, παρά την παρατεταμένη στασιμότητα στο κυπριακό, δημιουργεί ορισμένες προσδοκίες. Μέσα στο σημερινό πλέγμα ζυμώσεων, η βρετανική εφημερίδα Independent δημοσίευσε πληροφορίες για «γεφυρωτικές ιδέες» προς τα μέρη, τις οποίες ως πηγή επεξεργασία τους τις «χρεώνει» στην απεσταλμένη του ΓΓ των ΗΕ.

Πολύ πριν τον Independent, ο ΓΓ των ΗΕ μάς ενημέρωσε ότι στο Κραν Μοντάνα το κυπριακό πρακτικά είχε επιλυθεί. Στην Έκθεση στο ΣΑ των ΗΕ στις 28/9/17 γράφει ότι «στις 30 Ιουνίου 2017, παρουσίασα στα μέρη ένα πλαίσιο για την ταυτόχρονη επίλυση έξι μεγάλων εκκρεμούντων ζητημάτων και στα δύο «τραπέζια», ως στοιχεία ενός τελικού πακέτου που, θα οδηγούσε σε μια συνολική διευθέτηση. Αυτά αφορούσαν το εδαφικό, την πολιτική ισότητα, το περιουσιακό, την ισοδύναμη μεταχείριση, την ασφάλεια και τις εγγυήσεις. Μέχρι το τέλος της Διάσκεψης, οι πλευρές είχαν πρακτικά καταλήξει σε πλήρη συμφωνία για την ομοσπονδιακή εκτελεστική εξουσία και την αποτελεσματική συμμετοχή. Όσον αφορά την ισότιμη μεταχείριση, μολονότι εξακολουθούσαν να υπάρχουν ορισμένες διαφορές, περιορίζονταν κυρίως στο ζήτημα της ελεύθερης κυκλοφορίας των προσώπων, το οποίο οι αξιωματούχοι της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που ήταν παρόντες στις διαπραγματεύσεις αξιολόγησαν ως περιορισμένο και δυνατόν να διευθετηθεί μέσω πρακτικών λύσεων» Η Έκθεσή του καταγράφει επίσης τα όσα συμφωνήθηκαν στο περιουσιακό και στο εδαφικό, ενώ εκτενέστερες αναφορές γίνονται στην ασφάλεια και τις εγγυήσεις»

Προφανώς το 2026 δεν μπορεί να είναι ίδιο με το 2017. Ο χρόνος πιέζει, ορισμένα από τα δεδομένα αλλάζουν, οι ηγεσίες έχουν, ίσως, κάποιες νέες ιδέες. Κατά συνέπεια τη «βάση» την συγκρότησε ο ΓΓ Α. Γκουτέρες, ενώ φαίνεται να έρχονται στις συζητήσεις μερικές νέες ιδέες που εν τω μεταξύ έχουν αναπτυχθεί ανάμεσα στα μέρη, ή, που επεξεργάστηκε, η απεσταλμένη του ΓΓ Μ. Α. Ολγκίν.

Ο Independent σημειώνει ότι «δεν πρόκειται για επίσημη πρόταση του ΟΗΕ, αλλά για ιδέες που αποσκοπούν στη γεφύρωση των διαφορών μεταξύ των δύο πλευρών». Ύστερα σημειώνει ότι «το σχέδιο προβλέπει τη δημιουργία δύο συνιστώντων κρατών με πολιτική ισότητα. Η καθημερινή διακυβέρνηση θα ασκείται κυρίως από τα δύο συνιστώντα κράτη. Σύμφωνα με το δημοσίευμα για τις κοινές αρμοδιότητες, μεταξύ άλλων, προτείνεται ένα «Εναλλασσόμενο Προεδρικό Συμβούλιο» με επικεφαλής τους δύο ηγέτες, με αναλογία 2:1 ή 3:1 υπέρ της Ε/Κ πλευράς. Τα ΗΕ φέρονται να εξετάζουν μεταβατική περίοδο δύο ή τριών ετών, με αρχική επιστροφή εδαφών, ξεκινώντας από το Βαρώσι, και σταδιακή εφαρμογή των «τριών σημείων» που ζητάει η Τ/Κ πλευρά: απευθείας εμπόριο, απευθείας πτήσεις και απευθείας επαφές, καθώς και χαλάρωση των τουρκικών περιορισμών και πρόσβαση των κυπριακών πλοίων σε τουρκικά λιμάνια».

Η Μ. Α. Ολγκίν διέψευσε ανάλογα δημοσιεύματα στο παρελθόν λέγοντας ότι είναι «γεμάτα υποθέσεις και δημιουργικές ερμηνείες, προϊόντα φημών και λανθασμένων αντιλήψεων και από τις δύο πλευρές. Δεν υπάρχει ούτε μία λέξη που να προέρχεται από την ίδια» (πηγή: Καθημερινή 1/7). Συνέχισε:  «Όλοι πρέπει να εργαστούμε, ώστε να δημιουργηθούν οι απαραίτητες προϋποθέσεις για συγκεκριμένες ενέργειες που θα ανοίξουν τον δρόμο για πρόοδο στο Κυπριακό». Τον αναγκαίο «δρόμο» τον έχει παρουσιάσει ο ΓΓ των ΗΕ στην Έκθεση Καλών Υπηρεσιών του (6/7) στην οποία «προτρέπει τους ηγέτες των δύο κοινοτήτων να αξιοποιήσουν «το παρόν παράθυρο ευκαιρίας για πρόοδο», το οποίο «δεν πρέπει να θεωρείται δεδομένο», κάτι το οποίο θα επαναλάβει με την εδώ επίσκεψή του.

Οι πληροφορίες του Independent ενδεχομένως να απηχούν ιδέες που η Μ.Α. Ολγκίν να έχει συζητήσει ή ενδιαφέρεται να παρουσιάσει στα μέρη. Ένα είναι το θέμα της επεξεργασίας τους για να φτάσουμε κάπου, και άλλο η διαρροή τους ως μέθοδος για να τύχουν δημόσιας ανάγνωσης. Η εμπιστευτικότητα μιας διαδικασίας μετρά, ακριβώς γιατί το κυπριακό έχει τη δική του ιστορία από χειρισμούς ή διαρροές που κατέστρεψαν το όλον. Ο ΓΓ έχει μιαν ευκαιρία να μιλήσει απ’ ευθείας στους ηγέτες για τις ευθύνες που τους αναλογούν.  Η Έκθεση που παρουσίασε στις 6/7 στο ΣΑ για τις Καλές του Υπηρεσίες, δείχνει ότι η καχυποψία, παραμένει ο κύριος ρυθμιστής του σκηνικού. Έχοντας αυτό υπόψη ο ΓΓ επιχειρεί την ύστατη ανάμειξή του στο κυπριακό, με την ελπίδα να πείσει τους ηγέτες να κάνουν ότι τους αναλογεί. Ως γνωστόν, μόνο έτσι τα ΗΕ θα είναι σε θέση να ενισχύσουν την προσπάθειά τους, καθώς η (σημερινή)  διεθνής κατάσταση βάζει το κυπριακό στο περιθώριο με ότι αυτό σημαίνει. Ο Α. Γκουτέρες συνδέθηκε με τις προσπάθειες επίλυσης, τώρα που ολοκληρώνει τον κύκλο του ως ΓΓ, θέλει να αφήσει (έστω με καθυστέρηση) μια «παρακαταθήκη» από εκκλήσεις και κατευθύνσεις, κυρίως για τους κύπριους ηγέτες και εν συνεχεία για το διάδοχό του

Λάρκος Λάρκου