Ο Επιμηθέας στο μικροσκόπιο

Ακινησία σε δύο επίπεδα, στις ευρωτουρκικές σχέσεις και το κλασικό κυπριακό. Παρά τις ηχηρές διακηρύξεις, σύμφωνα με αποκαλυπτικό ρεπορτάζ του Π. Ξανθούλη («Καθημερινή», 9/8), «εσωτερικό έγγραφο του υπουργείου Εξωτερικών, θέτει τη Διπλωματική Υπηρεσία της Κυπριακής Δημοκρατίας σε εγρήγορση». Το έγγραφο με τον πιο χαρακτηριστικό τρόπο «τοποθετεί στο μικροσκόπιο των κυπριακών αποστολών (πρεσβειών κλπ.) οκτώ «τομείς συνεργασίας ΕΕ-Τουρκίας», οι οποίοι προωθούνται στο πλαίσιο και της πρόσφατης έκθεσης του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου». Το έγγραφο του ΥΠΕΞ, αναφέρει οι οκτώ τομείς «αποτελούν στρατηγικούς στόχους της Άγκυρας» και ότι η πρόοδος στα θέματα αυτά θα «πρέπει να παρακολουθείται», αφ’ενός «για να περιοριστούν στο πλαίσιο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου και της αιρεσιμότητας» και αφ’ετέρου για «σκοπούς έγκαιρης αντίδρασης, για διαφύλαξη των συμφερόντων της Κυπριακής Δημοκρατίας».

Το έγγραφο δείχνει με σαφήνεια ότι το ΥΠΕΞ γνωρίζει  επερχόμενες εξελίξεις και δίνει μάχες οπισθοφυλακών για να αποτρέψει πρόοδο στις ευρωτουρκικές σχέσεις. Άρα, το ΥΠΕΞ δεν ελέγχει το σκηνικό, δεν ηγείται του πεδίου, ακολουθεί ως Επιμηθέας, παρά τις περί του αντιθέτου, επίμονες διεβεβαιώσεις.  Η επανάληψη μιας  αποτυχημένης συνταγής από τη Λευκωσία, οδηγεί: 1ον Στην αδυναμία διαπραγμάτευσης με την ΕΕ, καθώς δεν υφίσταται κάποια πολιτική βάση με επίκεντρο την επίλυση του κυπριακού, 2ον, Στην κατασπατάληση του πολύτιμου κεφαλαίου της νήσου-της διπλωματίας των διασυνδέσεων που επιφέρει οφέλη σε πλείονες του ενός παίκτες και, 3ον, Στο ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα-αποσύνδεση του κυπριακού από την ευρωτουρκική σχέση και, όπως τα στοιχεία δείχνουν, προώθηση της Τελωνειακής Ένωσης ΕΕ-Τουρκίας, ερήμην της Λευκωσίας.

Την επομένη της αποκάλυψης του εγγάφου από την «Κ», η απεσταλμένη του ΓΓ στο κυπριακό, Μ.Α. Ολγκίν έκανε μια πολύ χρήσιμη  παρέμβαση στην εφ/δα «Πολίτης», 10/8. Διαπίστωσε ότι «τα μεγαλύτερα εμπόδια παραμένουν η έλλειψη πολιτικής βούλησης και ο φόβος της αλλαγής και από όλους τους εμπλεκόμενους παράγοντες. Εδώ και χρόνια, η απουσία άμεσων διαπραγματεύσεων έχει βαθύνει τη δυσπιστία μεταξύ των πλευρών» και πως «εάν και οι δύο πλευρές αποφασίσουν, πολλά πράγματα θα μπορούσαν να ξεμπλοκάρουν. Εξαρτόμαστε από τις ενέργειες των ηγετών»

Παρά τις περί του αντιθέτου, καθημερινές δηλώσεις, τα ΗΕ έτσι διαβάζουν τους ηγέτες. Δικαιούσαι να κρίνεις και εκείνα δικαιούνται να κρίνουν. Τα ΗΕ, δεν ηγούνται των διαπραγματευσεων, μόνο οι ηγέτες. Οι συνομιλίες, ως γνωστόν, είναι «κυπριακής ιδιοκτησίας».  Άρα, μην ψάξετε (ξανά) αποδιοπομπαίο τράγο να τού φορτώσετε τις αποτυχίες σας!

Η απεσταλμένη υπογραμμίζει ότι «τα ΗΕ ζητούν ενδειξεις ότι (οι ηγέτες) είναι πρόθυμοι να προχωρήσουν μπροστά, όχι απλώς να μιλούν» και ξεκαθαρίζει ότι «ο ΟΗΕ δεν θα προχωρήσει σε μια «5+1» αν υπάρχει κίνδυνος να αποτύχει ξανά». Ύστερα μιλά για πρόοδο για ζητήματα πάνω στα οποία συμφώνησαν οι ηγέτες με τον ΓΓ, όπως 4 νέα οδοφράγματα, τον Μάρτιο του 2025.

Ίσως το πιο σημαντικό σημείο της συνέντευξής της απεσταλμένης του ΓΓ, το μήνυμα για όσους επιδιώκουν «επαναδιαπραγμάτευση» βασικών συγκλίσεων, και, προφανώς την έχουν ενημερώσει (ιδιωτικά) επ’ αυτού. Λέει δημόσια «μην ανοίξετε κλειστά από το παρελθόν κεφάλαια», κατά συνέπεια «οι συγκλίσεις αποτελούν ένα ενιαίο και αλληλένδετο σύνολο. Εάν απομονώσεις ένα στοιχείο, ολόκληρο το σύνολο μπορεί να αποσυντεθεί. Ας θυμηθούμε ότι τα θέματα διακυβέρνησης, η ασφάλεια και οι εγγυήσεις, το εδαφικό και το περιουσιακό είναι βαθιά αλληλένδετα. Μια σύγκλιση σε ένα ζήτημα διατηρεί την αξία της μόνο στο πλαίσιο του συνόλου. Επομένως, όχι, δεν πρόκειται για κατάλογο επιλογών από τον οποίο κάθε πλευρά επιλέγει ό,τι θέλει»

Το μήνυμα πολύ ευκρινές: «το 2017 τα βασικά κεφάλαια έκλεισαν, αν ανοίξετε ένα, το οικοδόμημα, πέφτει». Το κλειδί σε λίγες λέξεις:  «διακυβέρνηση έναντι ασφάλειας και αντίστροφα», έτσι μπορεί να πάμε σε σημείο εκκίνησης, αλλιώς  δεν θα ξεκινήσει τίποτε και η «5+1» δεν θα περπατήσει.

Η Κολομβιανή απεσταλμένη μάς θυμίζει ότι «οι ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις στην Κολομβία διατηρήθηκαν απολύτως μυστικές για δύο χρόνια. Αυτό είναι αδιανόητο στην Κύπρο, όπου πρέπει να ζεις με τις διαρροές. Θα ήθελα ο Τύπος να αντιληφθεί ότι οι εικασίες χωρίς επιβεβαίωση βλάπτουν τη διαδικασία. Δεν υπάρχει κανένα έγγραφο που έχω ετοιμάσει ή που έχω παραδώσει στις πλευρές»

Ασφαλώς άλλο Κολομβία, άλλο Κύπρος. Με την υπογραφή της συμφωνίας ειρήνευσης στην Κολομβία, ο πρόεδρος Χ. Μ. Σάντος είπε στους κολομβιανούς πως «σήμερα μπορώ να πω από τα βάθη της ψυχής μου ότι εκπλήρωσα την αποστολή που μού αναθέσατε», ενώ ο διαπραγματευτής του ανταρτικού κινήματος FARC Ιβάν Μαρκές δήλωσε ότι «σήμερα κερδίσαμε την ομορφότερη από όλες τις μάχες» (24/8/16)

Η φράση Μ. Α. Ολγκίν «θα ήθελα ο Τύπος» κλπ, δεν ισχύει στη νήσο. Δυστυχώς, μέρος του Τύπου είναι το ίδιο το μακρύ χέρι της υπονόμευσης της διαπραγματευτικής διαδικασίας. Τελευταίο παράδειγμα, η επιχείρηση «διαρροή στον  Independent» (13/7/26) η οποία ολοφάνερο στόχο.  Το καταληκτικό μήνυμα της απεσταλμένης του ΓΓ των ΗΕ αφορά όλους τους κυπρίους: «Δεν πρέπει να θεωρούμε δεδομένο πως θα υπάρξει σύντομα άλλη μία τέτοια ευκαιρία, εάν αυτή χαθεί».

Λάρκος Λάρκου