Σένγκεν: το άλογο μπροστά

Στις 7/10 συνάντηση ανάμεσα στην πρόεδρο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν με τον πρόεδρο Ν. Χριστοδουλίδη στο περιθώριο της Συνόδου MED9 στο Σπλιτ της Κροατίας. Όπως αναφέρει σε δήλωσή του ο πρόεδρος Χριστοδουλίδης «η συνάντηση αφορούσε κυπριακό και Σένγκεν», ενώ η πρόεδρος της Επιτροπής χαρακτήρισε την συνάντηση «καλή».
Σε προηγούμενες δηλώσεις του ο Ν. Χριστοδουλίδης (15/1/26) εκτίμησε ότι «γίνεται μια τεράστια προσπάθεια, θα τα έχουμε ολοκληρώσει όλα με στόχο το 2026, ακριβώς, η Κυπριακή Δημοκρατία να ενταχθεί στη Ζώνη του Σένγκεν». Οι ημερομηνίες προσαρμόζονται στα τρέχοντα. Στις 18/5/26 η Επιτροπή δημοσιοποίησε την 5η έκθεση για την «Κατάσταση του Σένγκεν», η οποία καθορίζει τις προτεραιότητες για την επόμενη περίοδο 2026–2027. Στο πλαίσιο αυτό, «τον Δεκέμβριο του 2025 πραγματοποιήθηκε αξιολόγηση του επιπέδου ετοιμότητας της Κύπρου προς την πλήρη προσχώρησή της στον χώρο Σένγκεν- περαιτέρω ψηφιοποίηση των συνοριακών, προετοιμασία για το νέο σύστημα ETIAS, ενίσχυση του συστήματος επιστροφών με τη στήριξη της Frontex». (πηγή: Καθημερινή, 18/5/26). Ωστόσο, το κεφάλαιο «Κύπρος-Σένγκεν» δεν ήταν στην ατζέντα του Συμβουλίου Εσωτερικών Υποθέσεων (ΣΕΥ) στις 1, 2/10. Η Ζώνη Σένγκεν αποτελείται από 29 μέλη, 25 από τα οποία είναι μέλη της ΕΕ, συν 4 μη μέλη της, (Ισλανδία, Λιχτενστάιν, Νορβηγία και Ελβετία). Κάθε μέλος διαθέτει δικαίωμα βέτο για κάθε επόμενη διεύρυνση.
Τρία Μέσα Ενημέρωσης, Cyprus Mail, Καθημερινή, Πολίτης, αναλύουν από «μέσα» το ίδιο θέμα.
Ο «Πολίτης», «αντιλαμβάνεται ότι βρισκόμαστε ακόμη μακριά από το να επιτευχθεί ομοφωνία στο Συμβούλιο Εσωτερικών Υποθέσεων. Αριθμός κρατών – μελών εγείρει ανησυχίες για πρακτικά ζητήματα εφαρμογής, τα οποία συνδέονται με την Πράσινη Γραμμή. Oι υπηρεσίες ασφαλείας βλέπουν κενά που θα μπορούσαν να υπονομεύσουν την ακεραιότητα της», (Γ. Σεϊτανίδης, 1-10)
Η «Καθημερινή», 26/9 σημείωσε ότι «η κ. Καρσερά παρουσίασε η ίδια την αξιολόγηση για τη συμμόρφωση της Κύπρου με τις απαιτήσεις ένταξης στη Ζώνη Σένγκεν». Ο «Πολίτης» αντιλαμβάνεται ότι η Ολλανδία και η Αυστρία είναι οι δύο χώρες που φέρεται να δυσκολεύονται περισσότερο να ανάψουν «πράσινο φως»-αλλά δεν είναι οι μόνες. Πληροφορίες από διπλωματικές πηγές αναφέρουν ότι οι ανησυχίες που εκφράζονται παραμένουν».

Η «Cyprus Mail» έγραψε από τις 14/6 ότι «η μη εφαρμογή του EES στα σημεία διέλευσης της Πράσινης Γραμμής θα μπορούσε να δημιουργήσει κενό στην καταγραφή των υπηκόων τρίτων χωρών που εισέρχονται στην Κύπρο από τη Λάρνακα ή την Πάφο και στη συνέχεια εγκαταλείπουν το νησί μέσω του βόρειου τμήματος. Σε μια τέτοια περίπτωση, η είσοδος θα καταγραφόταν στο ευρωπαϊκό σύστημα, χωρίς αντίστοιχη καταγραφή εξόδου». Ο ίδιος συντάκτης του «Π» (1/10) σημειώνει κάτι, που, ίσως, κρύβει και το αδήλωτον μυστικόν του κεφαλαίου: « Η ένταξη της Κύπρου στη Ζώνη Σένγκεν, θα δημιουργήσει και μια νέα πηγή πελατών για την κυπριακή αγορά ακινήτων (πολλές χώρες εφαρμόζουν προγράμματα Golden Visa μεταξύ των οποίων και η Ελλάδα) παραμένει ένα απαιτητικό εγχείρημα με αβέβαιη κατάληξη»
Η ένταξη στην Ζώνη Σένγκεν με άλυτο το κυπριακό, ίσον αυτόματη εμβάθυνση της διαίρεσης της νήσου, ένα «σκληρό σύνορο» στο τέρμα της οδού Λήδρας. Η ηγεσία της Ιρλανδίας, ενώ έχει το δικαίωμα να περάσει τις σχετικές διαδικασίες και να καταστεί μέλος της Ζώνης, έλαβε «ρήτρα εξαίρεσης (opt-out) και δεν ανήκει στη Ζώνη Σένγκεν» (πηγή: AI). Στόχος του Δουβλίνου, η ήπια εφαρμογή προνοιών της Συμφωνίας της Μεγάλης Παρασκευής και έτσι η επικοινωνία με τα λιγότερα δυνατά εμπόδια ανάμεσα στις «Ιρλανδίες».
Ως γνωστόν, τα σημεία διέλευσης σε Πέργαμο και Στροβίλια ανήκουν στο έδαφος των Βρετανικών Βάσεων, κατά συνέπεια ελέγχονται από το Ηνωμένο Βασίλειο, χώρα- μη μέλος της ΕΕ και της Ζώνης Σένγκεν. Έξι εκπρόσωποι διπλωματικών αποστολών χωρών- μελών της ΕΕ στη Λευκωσία, μίλησαν στην Cyprus Mail (ρεπορτάζ, Tom Cleaver) και ανέφεραν ότι «σχεδόν όλα τα κράτη-μέλη της Σένγκεν που διατηρούν διπλωματικές αποστολές στη Λευκωσία αντιτίθενται στην ιδέα. Ένας εξ αυτών επικαλείται –ως πιθανό προηγούμενο– την αρνητική εμπειρία από την αρχική ένταξη της Κύπρου στην ΕΕ το 2004: «Υπήρξε μια θεμελιώδης έλλειψη ειλικρίνειας τότε: να εντάσσεσαι στην ΕΕ δηλώνοντας ότι το πολιτικό ζήτημα της διαίρεσης θα επιλυθεί, και στη συνέχεια ο πρόεδρός σου να βγαίνει και να κλαίει στην εθνική τηλεόραση, σαμποτάροντας την προσπάθεια για εξεύρεση λύσης». Έτερος διπλωμάτης, έκανε «έκκληση» στην κυβέρνηση και τις πολιτικές δυνάμεις στη νήσο να προσέξουν τις επιπτώσεις από μια κίνηση στα τυφλά: «Η δημιουργία ενός αυστηρού συνόρου Σένγκεν στη μέση της Κύπρου θα αποτελούσε δώρο για όσους επιθυμούν να δουν την εδραίωση της διαίρεσης του νησιού και να προωθήσουν μια λύση δύο κρατών – και αυτό ακριβώς θα συμβεί αν η Κύπρος ενταχθεί στη Ζώνη Σένγκεν στην παρούσα κατάστασή της» (Cyprus Mail, 14/6).
Η Ιρλανδία μάς συμβουλεύει και μπορούμε να μάθουμε. Η ένταξη μιας ενωμένης Κύπρου στην Ζώνη Σένγκεν, είναι η ενδεδειγμένη λύση. Ως γνωστόν, το άλογο προηγείται. Αν είναι πίσω από το κάρο, τότε παραμονεύουν ανεξέλεγκτοι κίνδυνοι…

Λάρκος Λάρκου