Στο ναδίρ με αιτία

Ο Εκπρόσωπος Τύπου του ΓΓ του ΟΗΕ, Στεφάν Ντουζαρίκ δήλωσε ότι «η απεσταλμένη του ΓΓ για το Κυπριακό Μαρία Άνχελα Ολγκίν αναμένεται να συναντηθεί με τον ΓΓ Αντόνιο Γκουτέρες στη Νέα Υόρκη.  Αναφερόμενος στην προοπτική νέας πενταμερούς συνάντησης, ο κ. Ντουζαρίκ επανέλαβε τη θέση του ΟΗΕ ότι μια τέτοια συνάντηση θα πρέπει προηγουμένως να έχει προετοιμαστεί επαρκώς. Όπως έχουμε πάντα πει, οποιαδήποτε συνάντηση 5+1 πρέπει να προετοιμάζεται κατάλληλα. Και αυτό προϋποθέτει σοβαρές συζητήσεις» (ΚΥΠΕ, 2-9). Τις «σοβαρές συζητήσεις» τις εξήγησε στη Λευκωσία στις 29/7 ο ίδιος ο ΓΓ:  ΜΟΕ, μεθοδολογία, ουσία. Άρα, «μια συνάντηση 5+1» προϋποθέτει προεργασία, κάτι που δεν υφίσταται, και γι’ αυτό το λόγο,  ο ΓΓ θα πραγματοποιήσει σύντομες συναντήσεις με τον κάθε ηγέτη ξεχωριστά στην Νέα Υόρκη. Η Μ. Α. Ολγκίν εξηγεί τις προϋποθέσεις: «Χωρίς πρόοδο στο θέμα των ΜΟΕ είναι πολύ δύσκολο να συγκληθεί διευρυμένη σύνοδος για το Κυπριακό. Προσπαθώ να πιέσω για μεγαλύτερη πρόοδο στο θέμα των ΜΟΕ», (πηγή: «Καθημερινή 27/1).

Η κλασσική δαχείριση του κυπριακού οδηγείται από αδιέξοδο σε αδιέξοδο. Μένει ως μόνο πραγματικό πεδίο για αναζήτηση ουσιαστικής προόδου, η διασύνδεση ανάμεσα στα Ευρωτουρκικά και το κυπριακό. Η διασύνδεση ξεκίνησε με μια απλή φράση: «Το Κυπριακό επηρεάζει τις σχέσεις ΕΟΚ- Τουρκίας (Α. Παπανδρέου, Σύνοδος Κορυφής της Κέρκυρας, 1994). Ύστερα πήρε την καλύτερη στιγμή της -ένταξη της Κύπρου στην ΕΕ, με ή χωρίς λύση, εισιτήριο στην Τουρκία για έναρξη ενταξιακών συνομιλιών και προσφυγή Ελλάδας-Τουρκίας στο ΔΔ της Χάγης για Αιγαίο, (Κ. Σημίτης, Σύνοδος Κορυφής στο Ελσίνκι, 1999)

Τι γίνεται το ίδιο ζήτημα σήμερα, 32 χρόνια μετά την Κέρκυρα και και 27 χρόνια μετά το Ελσνίνκι;

Ο Ν. Χριστοδουλίδης ομιλεί: «Πετύχαμε τη σαφή διασύνδεση των ευρωτουρκικών σχέσεων με το Κυπριακό», 15/8/26. Ο ίδιος: «Ήταν μια τεράστια προσπάθεια· δώσαμε μάχες τον Απρίλιο του 2024 για να συμπεριληφθεί αυτή η διασύνδεση στα Συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Γίνεται ρητή αναφορά για μια προσέγγιση που θα εξελίσσεται με σταδιακό, αναλογικό και αναστρέψιμο τρόπο. Επομένως, η Τουρκία δεν πρόκειται να πάρει κάτι χωρίς ανταλλάγματα, ούτε υπάρχει περίπτωση να λάβει κάτι και μετά να μην κάνει όσα πρέπει στο Κυπριακό. Εξάλλου, για να υπάρξει οποιαδήποτε παραχώρηση προς την Άγκυρα, πρέπει να προηγηθεί απτή πρόοδος στο Κυπριακό».

Επί του ιδίου θέματος ο Τ. Ερντογάν δηλώνει ότι «εξακολουθούμε να σκεφτόμαστε την ένταξη στην ΕΕ. Αν μας δεχθούν, καλώς· αν όχι, πάλι καλώς. Για εμάς η ΕΕ δεν είναι προτεραιότητα, αλλά το λέμε συνεχώς στην ΕΕ: θα χάσετε εσείς, όχι η Τουρκία». (πηγή: Αλ Τζαζίρα, 17/8). Ας υποθέσουμε ότι είναι ακριβής η φράση Τ. Ερτογάν «για την Τουρκία, η ΕΕ δεν είναι προτεραιότητα», άρα η Άγκυρα κάνει ένα βήμα πίσω, και πιστεύει «εσείς (η ΕΕ) θα χάσετε, όχι η Τουρκία». Ο Ν. Χριστοδουλίδης εκτιμά ότι «πετύχαμε τη σαφή διασύνδεση των ευρωτουρκικών σχέσεων με το Κυπριακό». Πώς όμως απαντά στο ενδεχόμενο η Τουρκία να έχει πάει, ή να σκέφτεται να πάει, σε δεύτερο πλάνο; Έχει κάποια εναλλακτική λύση και ποίαν;

Η τουρκική διπλωματία δεν συνηθίζει να μπλοφάρει-λέει ανοικτά αυτό που θεωρεί ως πολιτική της άποψη. Στην περίπτωση αυτή, ο Τ. Ερτογάν μίλησε με γλώσσα του τύπου «μια στο καρφί μια στο πέταλο», («αν όχι, πάλι καλώς», αλλά και «εξακολουθούμε να σκεφτόμαστε την ένταξη στην ΕΕ»). Κατά συνέπεια, ο δρόμος έχει ακόμα διπλή ουσία: ούτε πρώτα το κυπριακό, ούτε πρώτα τα ευρωτουρκικά, ταυτόχρονα και τα δύο, με βάση κείμενα, όχι διακηρύξεις προθέσεων. Ενδεχομένως η δήλωση Ερτογάν να σημαίνει «κάτι παραπάνω», ή όσα παραθέτει ο Ν. Χριστοδουλίδης, «κάτι ακόμα». Τίποτε όμως δεν θα επιτευχθεί, αν δεν μπει το νερό στο αυλάκι: Κυπριακό, «Συγκλίσεις 2017», συν Πλαίσιο από 6 Σημεία του ΓΓ». Ευρωτουρκική Σχέση,  με ένα κείμενο στρατηγικής για το τι περιλαμβάνει και πώς ξεκλειδώνει το κυριότερο σημείο της, ο εκσυγχρονισμός της  Τελωνειακής Ένωσης ΕΕ-Τουρκίας  που είναι σε ισχύ από την 1η/1/96

Ο Ν. Χριστοδουλίδης λέει «πετύχαμε τη σαφή διασύνδεση», αλλά κανένας δεν γνωρίζει τι ακριβώς εννοεί. Εδώ και 3μιση χρόνια δεν έχει πείσει κανένα παίκτη στη διεθνή σκηνή ότι μιλά σοβαρά, όλα είναι όπως επί Αναστασιάδη. Η Κύπρος σπαταλά διπλωματικό κεφάλαιο σε θέματα που κανένας δεν κατανοεί, όπως λ.χ. η παρεμπόδιση των ξένων διπλωματών να συναντήσουν  στη νεκρή ζώνη τον Μ. Ντανά. Ήρθε ο ΓΓ των ΗΕ και μάς είπε πολύ καθαρά και δημόσια: «όλα στάσιμα, ΜΟΕ, ουσία, μεθοδολογία».  Ο Στεφάν Ντουζαρίκ πρόσθεσε το πιο απογοητευτικό κομμάτι σε σχέση με τις εκτιμήσεις  του ΓΓ: «Τα ΗΕ συνεχίζουν να συνεργάζονται τόσο με την Ε/Κ ηγεσία, όσο και με την Τ/Κ ηγεσία, για το μέλλον»…

Λάρκος Λάρκου